RADAR+ Online

Word Abonnee

tekst Jean-Pierre van de Ven illustratie Sophie van Boven

Bllinzetflat.jpg

En we leven nog lang & gelukkig

Elke dag gaan in ons land driehonderd stellen uit elkaar. De reden? Uit elkaar gegroeid, hoor je vaak. Heb je het gevoel dat je relatie verpietert, besluit dan vandaag nog in elk geval niet meer dan twee keer per week ruzie te maken.

Zo voorkom je dat je uit elkaar groeit

  • Neem de tijd om ruzie te maken, maar beperk dat tot hooguit tweemaal in de week.
  • Doe voorstellen, in plaats van elkaar verwijten te maken.
  • Breng samen tijd door en vertel wat je bezighoudt.
  • Geef elkaar de tijd om een moeilijke fase door te komen.

BBllinzetflat

Als je wilt weten hoe je een langdurige relatie goed kunt houden, moet je niet in de bioscoop zijn. De meeste films gaan namelijk over de vraag: hoe krijgen ze elkaar? De oerfilm in dit genre, Sissi over het leven van prinses Elisabeth (Romy Schneider) eindigt met de bruiloft, in Wenen, met keizer Frans Jozef. An Officer and a Gentleman (Richard Gere), ook zo’n klassieker, eindigt met de scène waarin de prins in zijn witte pak de bruid op zijn paard, pardon motor, ophaalt uit de naargeestige fabriek waarin ze werkt. In Pretty Woman (Julia Roberts) is de motor vervangen door een zwarte limousine, maar de plot is hetzelfde: jongen ontmoet meisje, het lukt even niet om elkaar te vinden, maar dan lukt het toch. Ze krijgen elkaar. En dan? Dan lezen we: the end, fin, einde. De ultieme boodschap van zulke films en andere sprookjes: en ze leefden nog lang en gelukkig. Maar als het goed is hebben de hoofdrolspelers vanaf dat moment nog vijftig, zestig jaar met elkaar te gaan. Gaat dat dan zomaar vanzelf? In Nederland gaan elke dag driehonderd stellen uit elkaar. Drie­honderd. Elke dag. Het gaat dus niet vanzelf, zo’n relatie. De reden die de meeste mensen opgeven voor hun scheiding is: we zijn uit elkaar gegroeid. Als je graag langdurig bij elkaar wilt blijven is dus de vraag: hoe voorkom je dat je uit elkaar groeit?

Partners groeien uit elkaar omdat ze in situaties terechtkomen die de ander zich niet kan voorstellen

 

Willem wil geen seks meer met Trees
Willem heeft zich opgewerkt van koksmaatje tot directeur van een groot hotel. Zijn vrouw Trees was souschef in de keuken waar Willem zijn loopbaan begon. Inmiddels zijn ze zestien jaar getrouwd en hebben ze twee kinderen. Ze komen naar me toe, omdat Willem geen seks meer wil hebben met Trees. Na een paar gesprekken blijkt waarom: Willem verwijt Trees dat ze zich niet heeft ontwikkeld. Ze werkt nog steeds in de keuken van een klein restaurant. Als Willem iets vertelt over zijn ervaringen als directeur merkt hij dat Trees geen interesse heeft. En als Trees vertelt over biefstukken bakken en sla wassen, valt hij in slaap. Veel stellen groeien uit elkaar doordat hun carrières zich anders ontwikkelen, zoals bij Trees en Willem. Hun situatie lijkt op de traditionele situatie waarin de man zich opwerkt naar een ander sociaal milieu, terwijl de vrouw thuis de kinderen doet en weinig bijleert. Dit komt nog wel voor, maar tegenwoordig zorgen vooral andere scenario’s voor onbegrip en onderlinge verwijdering. Zo ontwikkelt de carrière van de vrouw zich vaak langzamer dan die van haar man. Dit kan het gevolg zijn van een gemeenschappelijk besluit, namelijk dat de vrouw minder werkt om er meer te kunnen zijn voor de kinderen. Maar vrouwen hebben het ook nog steeds moeilijker om vooruit te komen op de arbeidsmarkt. Het omgekeerde scenario komt ook voor, dat mannen besluiten om huisman te zijn, terwijl hun vrouwen zich meer op hun loopbaan concentreren. In Nederland wordt een derde scenario steeds gewoner, waarbij man en vrouw carrière maken in twee totaal ­verschillende omgevingen. In al deze gevallen groeien partners uit elkaar omdat ze in ­situaties terechtkomen die de ander zich niet kan ­voorstellen. De een weet niet hoe het is om in een chic conferentieoord met captains of industry te ver­gaderen, de ander weet niet hoe het is om te vechten tegen bureaucratische molens, of om dagelijks samen te zijn met kinderen.

Mijn vrouw begrijpt mij niet
Niet alleen verschillende carrières leiden tot het gevoel van stellen dat ze uit elkaar groeien. Ook levensfasen kunnen zorgen voor misverstanden en het gevoel er alleen voor te staan. Neem Betty en Kees. Rond zijn achtenveertigste sloeg bij Kees een midlifecrisis toe. Hij was somber, twijfelde aan alles, ook aan zijn relatie met Betty. Hij kocht een motor, sloot zich aan bij een Tibetaans-boeddhistische gemeenschap, liet zijn haar groeien en besloot om nooit meer een pak te dragen. Als ze bij mij komen, zegt Kees dat Betty hem niet begrijpt. Ze gaat nooit mee naar de boeddhisten en laatst heeft ze een pak voor hem gekocht. Betty zegt dat Kees de hele tijd van huis is en dat hij nooit iets vertelt. Ze verdenkt hem ervan een vriendin te hebben. Zoals de midlifecrisis toeslaat bij mannen, ­hebben vrouwen te kampen met de overgang. Door ­hormonale veranderingen in hun lichaam en de emotionele gevolgen daarvan, gaan vrouwen zich soms heel anders gedragen dan daarvoor. Sommige vrouwen zijn prikkelbaar en humeurig, andere vrouwen zoeken juist toenadering, op het plakkerige af. Sommige vrouwen hebben pijn en willen niet meer vrijen, bij andere vrouwen gaan juist alle remmen los, waardoor ze ook in vreemde bedden belanden. Sommige vrouwen hebben stevige huilbuien en voelen zich in de steek ­gelaten, andere vrouwen ontdekken een sterke voorkeur voor tuinieren en zijn niet meer weg te slaan uit een plotseling ingerichte moestuin. Behalve de midlife en de overgang hebben individuele processen als de pensioenleeftijd en ouder worden, ziekte en tegenslag grote invloed op de relatie. Maar ook gemeenschappelijke fasen zetten de relatie onder druk. Denk aan het moment dat er kinderen komen, dan wel dat de kinderen het huis uit gaan, de aankoop van een huis met ­bijbehorende verbouwing en verhuizing en, voor sommigen, het moment dat men kan gaan rentenieren na een ­succesvolle carrière of de verkoop van een bedrijf.

Wat doen we eigenlijk nog samen?
Bij het aanbreken van een nieuwe levensfase, maar ook bij stappen in de carrière van een van beiden worden stellen gedwongen om hun oude manier van leven achter zich te laten en een nieuwe verhouding tot elkaar te bepalen. Als je niet meer samen een gezin hoeft te runnen, wat doe je dan nog wel samen? Als je het bedrijf hebt verkocht waar je allebei jarenlang keihard voor hebt gewerkt, ga je dan rentenieren in Frankrijk of ga je je inzetten voor ­wees­kinderen op de Filipijnen? Een complicerende factor in deze situaties is, gek genoeg, dat stellen elkaar al jaren kennen. Want daardoor vinden ze dat ze elkaar niets hoeven te vertellen. Ze denken: ik weet toch wel wat mijn partner vindt. Of: mijn partner weet toch wel wat me bezighoudt, waarom zou ik iets vertellen? Deze gedachte is vaak de opmaat naar een patroon van verwijdering. Kees ­vertelt nooit over zijn avonturen bij de boeddhisten, omdat hij denkt dat Betty daarin niet is geïnteresseerd. Anders zou ze daar toch wel meer naar vragen of een keertje meegaan naar een bijeenkomst? Het gevolg is dat Betty, als ze al een keer belangstelling toont, in de ogen van Kees heel domme vragen stelt. En dat moedigt hem niet aan om meer te vertellen. Zo’n patroon wordt sterker als stellen ­vervol­- gens vooral negatieve signalen oppikken van elkaar. Als Trees eenmaal heeft gemerkt dat Willem in slaap valt bij verhalen over haar avonturen in het restaurant, zal ze meer gaan letten op onaardige opmerkingen van zijn kant, op steken onder water en op blijken van desinteresse. Zulke kleine ergernissen worden ineens veel groter en belangrijker. Trees zet uiteindelijk haar hakken in het zand: waarom zou ze nog iets vertellen aan die nare man? Waarom moet het allemaal van haar kant komen? Het gevolg is dat ze Willem steeds minder spreekt en misschien zelfs gaat ­zoeken naar iemand anders om haar leven mee te delen.

 



Zorg eerst voor rust in de tent
Het recept voor stellen in deze situatie is simpel en moeilijk tegelijk. Partners die voelen dat ze verwijderd raken van hun geliefde doen er goed aan om meer tijd door te brengen met die geliefde en om te vertellen waar ze mee bezig zijn. Tot zover het simpele gedeelte: bedenken wat er nodig is. Dit plan uitvoeren is gecompliceerder. Want door het patroon dat is ontstaan maken stellen veel ruzies, of zijn er voortdurend spanningen in huis. Ze zijn zo boos op elkaar, zo teleurgesteld of zo verbitterd, dat ze geen zin meer hebben om samen in een kamer te zijn, laat staan om leuke dingen te doen met elkaar. De eerste stap in het proces van hereniging is dan ook rust in de tent brengen. Meestal spreek ik met stellen af dat ze nog maar een minimale hoeveelheid ruzie met elkaar maken. Een keer of twee keer in de week, gedurende niet langer dan een kwartier, vertellen ze elkaar wat ze irritant vinden en wat ze dwarszit. De rest van de week houden ze hun mond, hoe moeilijk dat ook is. Stap twee is voorstellen doen. Als het wat rustiger is geworden, vraag ik stellen om hun wekelijkse gesprekken te gebruiken voor het doen van positieve, opbouwende voorstellen. Dan zeggen ze dus niet meer ‘Het is irritant dat je zo vaak uit motorrijden gaat’, maar: ‘Zal ik een keertje met je meegaan op de motor?’ Ze zeggen niet ‘Je bent blijven steken in je ontwikkeling’, maar: ‘Zal ik je eens vertellen over de ­dingen die ik heb geleerd?’ De derde en laatste stap is meer tijd met elkaar doorbrengen en elkaar vertellen over wat je bezighoudt. Veel stellen proberen om deze stap als eerste uit te voeren, maar dat kan ik niet ­aanraden. Het is zelfs gevaarlijk, omdat dan de kans op ­succes klein is en frustratie over het uitblijven van resultaat alleen nog maar voor meer verwijdering zorgt. Als het goed gaat merken stellen na ’t zetten van de drie stappen dat ze elkaar weer stimuleren en nieuwsgierig maken. Wat de een heeft geleerd in het leven, kan ook de ander voordeel bieden. Dan is één plus één niet twee, maar drie.




Deze website maakt gebruik van Cookies. Waarom? Klik HIER voor meer informatie.