RADAR+ Online

Word Abonnee

GettyImages-1010397936BW.jpg

Eerijk zullen we alles delen

De helft van het pensioen dat je hebt opgebouwd tijdens je huwelijk gaat naar je ex. Oeps, even niet over nagedacht. Vind je het een prima idee of wil je dat voorkomen?

bestelnu_1_2019

Als stellen gaan trouwen, staan ze niet stil bij hun pensioen. Dat is niet zo gek, want het is zo’n totaal ander onderwerp. Stellen die gaan scheiden, staan ook niet stil bij hun pensioen. Ook dat is niet gek, want ze hebben wel iets anders aan hun hoofd.
Ze moeten woonruimte zoeken, de boedel ­verdelen, een ouderschapsplan maken als ze kinderen ­hebben. Maar ondertussen heeft een scheiding enorme consequenties voor je pensioen. De helft van het pensioen dat je hebt opgebouwd tijdens je huwelijk gaat namelijk naar je ex.
Dat geldt voor mensen die getrouwd zijn én voor
mensen met een geregistreerd partnerschap. Voor stellen die samenwonen geldt dit niet.


Gaat altijd de helft naar je ex?

Dat hangt er vanaf hoe lang je getrouwd was. Het is heel lastig om daar een berekening uit de losse pols op los te laten. Maar stel dat je ­veertig jaar pensioen hebt opgebouwd, van je 25ste tot je 65ste, en je was gedurende die hele periode getrouwd. Als je dan op je 65ste gaat scheiden, ben je de helft van je pensioen kwijt. En misschien wel een beetje meer. Je bouwt namelijk ouderdomspensioen op, voor als je met pensioen gaat. En vaak bouw je ook nabestaandenpensioen op, een uitkering voor je partner als jij overlijdt. Dat opgebouwde ouderdomspensioen moet je delen als je gaat scheiden. Het opgebouwde nabestaanden­pensioen niet; volgens de wet gaat dat volledig naar je ex. In de praktijk kan dat betekenen dat van de hele berg pensioen die jij hebt opgebouwd (ouderdomspensioen plus nabestaandenpensioen) zo’n 60 procent naar
je ex gaat.


Neem John en Anita

John en Anita gaan scheiden. Anita heeft geen pensioen opgebouwd. John wel. Hij heeft tijdens hun huwelijk een aanspraak opgebouwd voor een uitkering van € 30.000 per jaar. Er is voorzien in een nabestaandenpensioen (krijgt Anita, als
John overlijdt) van 70 procent van het ouderdomspensioen, dus € 21.000 per jaar. De contante waarde van het ouderdomspensioen is vastgesteld op € 160.000 en van het partnerpensioen op € 60.000, dus bij elkaar € 220.000. Bij ver­evening gaat de ­totale waarde van het nabestaandenpensioen naar Anita. Daar heeft zij
wettelijk recht op. Daarnaast krijgt zij de helft van het ouderdomspensioen. Het is niet 100 procent zeker dat John als eerste overlijdt. Daar laten actuarissen hun berekeningen op los. Omdat er een kans is dat Anita eerder overlijdt, gaan haar aanspraken op het ouderdoms­pensioen iets omlaag en die van John iets omhoog. De uitkomst is dat van de volledige opbouw van € 220.000 er € 130.000 naar Anita gaat (€ 60.000 plus € 70.000) en € 90.000 naar John. De verdeling is dan geen 50/50, maar 59/41. (Deze berekening is afkomstig van SEO Economisch Instituut.)


Gelukkig zijn er pensioenadviseurs

John heeft wel veel pech. De kans is groot dat ­mensen minder lang getrouwd zijn en niet, zoals John, hun hele pensioen moeten delen, maar slechts een deel ervan. De kans is ook groot dat ze allebei pensioen hebben opgebouwd. In dat geval zou Anita op haar beurt haar ­pensioen ­moeten delen met John. Ook bestaat de kans dat John alleen maar ouderdomspensioen heeft ­opgebouwd en geen partnerpensioen. Het gebeurt steeds vaker dat het partnerpensioen op risicobasis is ­verzekerd. Dan werkt het net als een brand­verzekering: geen brand, geen geld. Hoe de verevening van het pensioen bij scheiding er ­precies uitziet, kun je niet zelf berekenen. Daarvoor is het te ingewikkeld. De meeste echtscheidingsadvocaten kunnen dit ook niet. Je moet het aan je pensioenfonds vragen. Als het om veel opbouw en veel geld gaat, is het de moeite waard om een pensioenadviseur te ­raadplegen.


Delen is niet verplicht

Partners hebben recht op de helft van het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd. Dat is de wet. Ook als je op huwelijkse voorwaarden bent getrouwd, tenzij er expliciet in die voorwaarden staat dat je het pensioen niet deelt. Als een van de twee zijn of haar pensioendeel opeist, heeft de ander geen keus. Maar als je het er samen over eens bent dat je het pensioen niet gaat delen, kan dat ook. Stellen die maar kort getrouwd zijn geweest, delen hun pensioen
meestal niet. En ­(jonge) mensen die allebei hun eigen inkomen hebben, willen vaak ook niet delen. Waarom ­zouden ze?


Geef het door aan het pensioenfonds

Je moet binnen twee jaar na de scheiding aan het pensioenfonds doorgeven dat je wilt verevenen. Dan regelt het pensioenfonds de rest. Zodra jouw ex-partner met pensioen gaat, keert het fonds aan jou automatisch het deel uit waar je recht op hebt. Als je het niet binnen twee jaar doorgeeft, hoeft het pensioenfonds dit niet te doen. Dat is ­vervelend. Dan heb je nog steeds recht op jouw deel van het pensioen, maar dan moet je het halen bij je ex-partner. En dan maar hopen dat die zonder morren elke maand betaalt.


Verdelen is logisch ...

Dat je het pensioen moet delen, is niet zo’n vreemde gedachte. In de meeste ­relaties – zeker als er kinderen zijn – werkt de ene partner fulltime en de ander in deeltijd.
De fulltimer zorgt voor het grootste deel van het inkomen, de deeltijder doet het meeste in huis en zorgt een groot deel van de tijd voor de kinderen. In zo’n relatie, waar de een financieel afhankelijk is van de ander, is het logisch dat bij een scheiding het pensioen wordt verdeeld. Volgens de wetgever is het ­pensioen ‘met gezamenlijke inspanning
van beide partners’ opgebouwd. Wat de ­inboedel, spaargeld – is van allebei. Ook het pensioen. Stellen die ­financieel ­onafhanke­lijk van elkaar zijn en zich bij zo’n ­traditionele rol­verdeling niets kunnen voorstellen, zullen het waarschijnlijk hoogst onlogisch vinden dat ze hun pensioen moeten delen.


Kun je verdeling voorkomen?

Je kunt bij de scheiding afzien van het recht op pensioenverevening. Ook kun je in huwelijkse voorwaarden al laten opnemen dat je het pensioen bij scheiding niet gaat delen. Dat gebeurt niet zo vaak. Het is ook maar de vraag of het altijd verstandig is om dat te doen. Misschien ga je trouwen met de gedachte dat je allebei altijd je eigen geld blijft ­verdienen en dat je samen voor eventuele kinderen gaat zorgen. Je wilt niet afhankelijk worden van elkaar. Nu niet van elkaars salaris en straks niet van elkaars pensioen. Maar de omstandigheden ­kunnen best veranderen. Misschien valt de combinatie carrière-kinderen zwaar tegen en beslis je samen dat een van de twee fulltime blijft werken en de ander maar twee dagen per week. Dan is het toch eerlijker om bij een scheiding het pensioen wel te delen.


In 2019 in actie komen als je niet wilt verdelen

Het is de bedoeling dat de wet in 2019 verandert. Stellen ­hoeven dan bij een scheiding zelf niets meer door te geven aan het pensioen­fonds. Het pensioen wordt automatisch verdeeld. Op die manier worden kwetsbare partners beter beschermd. ­Mensen hebben bij een scheiding al genoeg aan hun hoofd en het ­regelen van het pensioen schiet er vaak bij in. Als je in 2019 of later gaat scheiden, moet je dus juist in actie komen als je het pensioen niet wilt verdelen.


Een eigen recht

De manier waarop het pensioen verdeeld wordt, verandert in 2019 ook. Nu kun je nog kiezen tussen verevening en conversie. Verevening betekent dat jouw pensioenrechten gekoppeld zijn aan die van je ex-partner: je krijgt jouw deel van het pensioen op het moment dat je ex-partner (degene die het pensioen heeft opgebouwd) met pensioen gaat. Dat is waar de meeste mensen voor kiezen. Of nou ja, kiezen, de meeste mensen weten waarschijnlijk niet eens dat er iets te kiezen valt en verevening is voor pensioenfondsen de makkelijkste manier. Bij conversie krijg je een zelfstandig recht op het pensioen. Het pensioenfonds maakt voor beide partners een aparte polis. Dan heb je ook op papier niets meer met je ex te maken en krijg je jouw deel gewoon als je zelf met pensioen gaat. Of je ex tien jaar eerder of tien jaar later met pensioen gaat, speelt geen rol. Het is de bedoeling dat conversie volgend jaar de standaardoplossing wordt.


Fijn toch, die conversie?

Ja, een zelfstandig recht is fijner. Dan krijg je het pensioen uitgekeerd als jij met pensioen gaat. Het nadeel is dat je geen nabestaandenpensioen krijgt als je ex-partner overlijdt. Het is niet zo dat je dat bij verevening standaard wel krijgt (of ex-­partners een nabestaandenpensioen krijgen hangt af van de pensioenregeling), maar bij conversie krijg je het sowieso niet. Als je afhankelijk bent van ­alimentatie van je ex-partner is dat iets om rekening mee te houden, want die valt weg als hij dood gaat. Dan is het misschien de moeite waard om een overlijdensrisicoverzekering af te sluiten.




Sluiten

INHOUDSOPGAVE
INHOUD01_2019.jpg