RADAR+ Online

Word Abonnee

Tekst Schrijfbedrijf Mevrouw van Dale | Fotografie Wout Jan Balhuizen

_MG_1064ccc_8b_sh.jpg

Duurzaam wonen

Je kunt grote of kleine stapjes zetten in de richting van een groener huis. Er zijn ook mensen die in één klap een superduurzaam huis laten bouwen.

 

2bestelnu

Ook al zijn er nog steeds mensen die tegensputteren, niemand ontkomt eraan: we moeten duurzamer leven. Vanwege de klimaatverandering, de haastig slinkende energievoorraad en uit liefde voor ons nageslacht moeten we allemaal aan de bak. Met grote of kleine stapjes. Duur of ingewikkeld hoeven groene investeringen niet altijd te zijn. Met kleine, eenvoudige aanpassingen zet je al een stap in de richting van een groener huishouden én valt er daardoor geld te besparen. Groene voorlopers die het kunnen missen, gaan voor een huis met een EPC (Energie Prestatie Coëfficiënt) van 0,1 procent, het hoogst haalbare op het gebied van duurzaam wonen.

 

Aardgasvrij ecohuis in Oosterwold

Wouter Sap (51, havenmeester), Ibolya Moór (53, schrijfster) en hond Saga zijn de eerste bewoners van de experimentele ecologische woonwijk Oosterwold, even buiten Almere. Ze bouwden hier zelf een vrijstaand houten aardgasvrij ecohuis van 100 vierkante meter en hebben een stuk land van 1200 vierkante meter.
Wouter: ‘Wie in Oosterwold, een nieuwe ecologische woonwijk tussen Almere en Zeewolde, een stuk landbouwgrond koopt, mag zijn of haar droomhuis bouwen. De enige regels: de woning moet vrijwel energieneutraal worden én duurzaam gebouwd zijn. Verder mag zo’n beetje alles, mits het een woonfunctie heeft en veilig is om in te verblijven. Oftewel: veel vrijheid voor de bewoners en ook (aanvankelijk) relatief goedkope kavels.’
Ibolya: ‘Het project trok vooral vrijheidszoekers, die rust en ruimte wensten met liefde voor Moeder Aarde. De keerzijde: bouwers moeten álles zelf regelen, want er zijn geen gemeenschappelijke voorzieningen. Er is géén aansluiting op de riolering, geen straatverlichting, geen verharde weg. De gemeente haalt alleen het vuilnis op.’
Wouter: ‘We waren een van de eersten die het project Oosterwold ontdekten. Nadat we ons hadden aangemeld, de eerste gesprekken hadden gevoerd, mochten we ‘een stip zetten’, onze gewenste plek markeren op de kaart. Daarna maakten we een ontwikkelingsplan en moest de landbouwgrond (er was hier een aardappelveld) geschikt worden gemaakt voor bebouwing. Voorwaarde was ook dat de helft van de kaveloppervlakte gebruikt moest worden voor stadslandbouw: zoals het aanleggen van een boomgaard of een moestuin. Je kunt ook dieren houden, zodat je meer zelfvoorzienend bent en minder in de supermarkt koopt. Dat sprak ons ook aan.’
Ibolya: ‘Het klinkt idyllisch, maar de realisatie ging niet van een leien dakje. Doordat we eindeloos op de omgevingsvergunning (voorheen bouwvergunning) moesten wachten, liep de planning volledig in de soep. Noodgedwongen bivakkeerden we tijdens de bouw in de winter van 2016 tien weken lang in een caravan op het terrein. Zonder elektra, water, gas of licht. Het was een behoorlijk strenge winter. Vervolgens werd het nog een kafkaiaanse onderneming om een energie-aansluiting te krijgen en zaten we na die tien weken nóg een maand zonder elektra.’
Wouter: ‘Je relatie moet hier wel tegen bestand zijn. Ik ben handig en technisch, mijn vrouw is meer een denker, daarmee vulden we elkaar goed aan.’ Ibolya: ‘Ons huis is gemaakt van bomen uit Zweden en heeft energielabel A. Naast het duurzame hout hebben we natuurlijke en ecologische materialen gebruikt. Geen kit en piepschuim dus, maar glaswol, beton en hout. De muren zijn gespijkerd of geniet. We zijn erin geslaagd om het huis relatief goedkoop en aardgasvrij te bouwen, met een warmtepomp, zonnepanelen en duur­zame isolatie van Isover.’
Wouter: ‘Het is een prefabwoning die in tien weken casco stond.’
Ibolya: ‘De afwerking heeft Wouter vrijwel helemaal zelf gedaan, zoals het aanleggen van elektra, van de hemelwaterafvoer en van de waterleiding. Doordat hij zo handig én technisch is, hebben we veel kosten kunnen besparen.
Ook fijn: doordat het huis een EPC van 0,1 procent heeft, hebben we nauwelijks energie­lasten. We wonen relatief goedkoop.’
Ibolya: ‘De wc en douche zijn aangelegd op een helofytenfilter. Dat filter zorgt dat het water gezuiverd wordt tot praktisch drinkbaar water. Gevolg hiervan is wel dat ik mijn haar niet meer thuis kan kleuren, daarmee vervuil ik ons ecosysteem en ons eigen drinkwater.’
Wouter: ‘Een huis van dit kaliber, met zoveel ruimte, zouden we ergens anders nooit kunnen betalen. Dat dit met ons budget, een naar verhouding bescheiden bedrag van € 270.000, mogelijk was voor een modaal mannetje, blijft het geweldigst.’
Ibolya: ‘Je hebt hier ruimte en rust. We wonen idyllisch aan een bosrand. Met om ons heen een groep gelijkgezinde mensen die hun footprint willen beperken. Nu zijn het nog zo’n duizend mensen. Het is de bedoeling dat het aantal inwoners nog veel groter wordt. Er is een nieuwe mensensoort aan het ontstaan dat ‘Oosterwolder’ heet.’

 

 

Energieneutrale woning in Schiedam

Architect Reimar von Meding is directeur van KAW architecten. Hij wilde voor zijn gezin een gasloze woning zonder energierekening ontwerpen. Samen met zijn vrouw Tanja, ook ontwerper, bedacht en ontwierp hij hun huis in Schiedam.
‘Duurzaam moest het zijn, met zo min mogelijk CO2-uitstoot. Een huis dat net zoveel energie opwekt als verbruikt, was ons streven. Het casco van onze woning is opgetrokken uit vurenhouten prefab KLH-panelen (kruislaaghout), een Oostenrijks bouwproduct gemaakt van ‘minderwaardig’ hout uit de bosbouw. Bij de groei van het hout wordt CO2 juist ingesloten en niet massief uitgestoten zoals bij het bouwen met beton of steen. Het hout is behandeld met een duurzame biobased whitewash, voor een frisse aanblik. Voor de deuren van alle inbouwkasten kozen we voor HPL-plaat in een groengrijze tint; dit laminaat wordt onder zeer hoge druk samengeperst waardoor het heel hard en vormvast is. De kern van de plaat bestaat uit verschillende lagen houtvezel en papier dat doordrenkt is met fenolhars. De vloeren zijn gemaakt van onbehandelde Fermacell-gipsplaten; een combinatie van gips en papiervezels, gewonnen uit een recyclingproces van afvalmaterialen. Het is brandwerend, stootvast en goedkoop. Over de platen is marmoleum gelegd in dezelfde groengrijze kleur als de muren, verwerkt met een verwijderbare lijm. Ons huis is ‘droog’ gebouwd, op de buitengevel van bakstenen na is nergens cement gebruikt. Alles is verschroefd en demontabel, wat betekent dat als we het huis ooit willen afbreken, de delen uit elkaar kunnen halen en opnieuw zouden kunnen gebruiken. Verder zitten er isolatieplaten van zo’n vijftien centimeter dik op de houten muren, waardoor het zomers koel blijft en ‘s winters aangenaam warm. Vergelijk het met een thermoskan; de temperatuur blijft constant doordat er lucht tussen de wanden zit. En natuurlijk hebben we driedubbel glas. Dat houdt de warmte zo goed binnen, dat de ruiten bij vochtig weer soms van buiten beslaan, en niet zoals bij oude huizen van binnen. Onze energie wordt geleverd door een warmtepomp en zonnepanelen op het dak. Nergens komt dus gas aan te pas.
Tot slot hebben we nog onze insectenvriendelijke tuin; er staan planten die insecten lokken en er hangen vlinder- en bijenkasten, met als gevolg dat het gezellig druk is in de tuin, met hommels, kevers, wormen, bijen en daardoor ook veel vogels. De uitbouw naast het huis heeft een sedumdak, we hebben er vetplanten geplant die op een dunne laag grond kunnen groeien. Het zorgt voor extra groen en daarnaast vangen ze het regenwater op waardoor het huis koel blijft. We wonen hier nu tweeënhalf jaar en we zijn enorm blij met het resultaat. Ons huis is energieleverend, wat betekent dat wij € 400 tot € 700 per jaar aan energie terugverdienen. Voor ons is in alle opzichten een duurzame droom waarheid geworden.’


Geïnspireerd geraakt? Klik snel verder voor nog veel meer tips om je huis duurzamer te maken.



Zo doe je in elk geval iets

1. Zet de verwarming één, twee of drie graden lager. Dat vermindert de CO2-uitstoot en is als bonus goed voor de lijn: het op temperatuur houden van het lichaam kost een hoop energie en leidt tot verbranding van calorieën en sneller gewichtsverlies. Onderzoekers van Maastricht UMC+ toonden aan dat dit al het geval is bij een temperatuur in huis van 17 of 18 graden.

2. Douche kort(er) of nog beter: douche koud. Doet ook veel voor je mentale gezondheid. Bovendien: warm water belast het milieu ruim 50 keer zoveel als koud water. Wie een ijzeren discipline heeft, wast zijn haar met koud water. Het zou voor glanzend haar zorgen.

4. Zet apparaten liever uit dan in de stand-bystand. Dat geldt ook voor je computer. Pas (demp) ook de helderheid aan van digitale apparaten, deze staat vaak onnodig hoog afgesteld. Verminder sluipgebruik: sommige apparaten gebruiken ook energie als de stekker nog in het stopcontact zit. Handig zijn stekkerdozen met een aan-uitknop of zogenoemde bespaarstekkers (die kosten circa € 20)  die de stand-bystand volledig uitschakelen.

5. Koop minder. Repareer kapotte kleding en spullen liever dan dat je ze vervangt. Ruil producten en diensten met buren en vrienden. Circulariteit wordt steeds belangrijker. Koop niet ‘zomaar’ online een boel kleding, zodat je thuis het leukste item kunt uitkiezen omdat het toch risicoloos en gratis retourneren is. Terugsturen betekent: onnodige CO2-uitstoot.

6. Kook energiezuinig. Verbruik bijvoorbeeld minder gas door het gas onder je pasta, rijst, couscous, quinoa, bonen of linzen na een paar minuten uit te zetten. Deksel erop en het wordt vanzelf gaar. Bijkomend voordeel: aanbranden is er niet meer bij.

7. Last but nog least: Vliegen is het schadelijkste wat je het klimaat kunt aandoen.

 

Groener leven voor gevorderden

1. Bevestig tochtstrips voor kieren zodat warmte niet nodeloos ontsnapt door ramen, de vloer, deuren of het dak.

2. Vervang je oude ijskast, oude plasma-tv en andere huishoudelijke apparaten op tijd. Of een apparaat zuinig met energie is, zie je op het energielabel. Het meest zuinig is label A +++.

3. Vervang de kraan van je douche door een thermostatische kraan, waarmee het douchewater sneller op de gewenste temperatuur komt en veel energie wordt bespaard. Verkrijgbaar vanaf ongeveer € 125.

4. Weg met de regendouche. Vervang je (regen)douchekop voor een waterbesparende douchekop (circa € 20), ook bekend als spaardouche. Kies voor eentje die maximaal zeven liter per minuut doorlaat. Op de verpakking van de douchekop staat vaak het waterverbruik vermeld. Een waterbesparende douchekop geeft evenveel douchecomfort, maar bespaart 20 procent op water en energiegebruik ten opzichte van een standaard douchekop. Als je een regendouche inruilt voor een spaardouchekop, bespaar je zelfs 60 procent.

5. Gooi alle gloei- en halogeenlampen weg (ook als ze nog niet kapot zijn) en stap over op de extreem zuinige ledlampen. Een ledlamp verbruikt 85 procent minder stroom dan een gloeilamp.

6. Kook op een elektrische inductiekookplaat in plaats van op een gasfornuis.

 

State of art: alles duurzaam

1. Isoleer het dak. In een gemiddeld rijtjeshuis met verwarmde zolder zonder dakisolatie stook je jaarlijks 30 procent meer dan in een woning met een goed geïsoleerd dak. Gemiddelde kosten van dakisolatie beginnen bij € 2000 voor de binnenzijde van een schuin dak (van 70 vierkante meter - hiermee bespaar je gemiddeld per jaar € 400), tot € 4000 voor een de buitenzijde van een schuin dak (van 70 vierkante meter - hiermee bespaar je gemiddeld per jaar € 600).

2. Isoleer de gevel. Spouwmuurisolatie (de ruimte tussen een binnenmuur en een buitenmuur) is een slimme verbetering: de warmte blijft binnen, waardoor je minder stookkosten hebt. Gebruik duurzame isolatie, zoals bijvoorbeeld Isover. Spouwmuurisolatie kost slechts € 15 per m2, het isoleren van de binnen- of buitengevel is een grotere klus, waardoor het al snel € 100 tot € 130 per m2 zal kosten.

3. Isoleer de vloer. Met vloerisolatie gebruik je op jaarbasis gemiddeld 320 m3 minder gas. De kosten van vloerisolatie zijn gemiddeld € 30 per m2. Bij een houten vloer moeten ook de balken worden geïsoleerd, wat extra oppervlak en dus kosten met zich meebrengt. Ook het isoleren van de kruipruimte is rendabel. Dat kost gemiddeld tussen de € 900 en € 1.800. Per m2 betaal je dan ongeveer € 20 tot € 25.

4. Investeer in dubbel glas. Als je in een gemiddelde tussenwoning met alleen enkel glas (20 m2) alle ruiten vervangt door HR++ glas, geef je zo'n € 300 per jaar minder uit aan je energierekening. Driedubbel glas is nog beter. Nooit meer condens op de ramen en veel minder straatgeluiden. Isolatieglas bestaat uit twee of meer glaslagen waartussen een afgesloten ruimte (spouw) zit die gevuld is met lucht of gas. Gas zal de meeste besparing opleveren, maar is vergeleken tot lucht wel duurder. De kosten van isolatieglas liggen gemiddeld tussen de € 65 en € 120 per m2, afhankelijk van de glassoort en spouwvulling.

5. Produceer zoveel mogelijk energie zelf. Plaats zonnepanelen en investeer in een zonneboiler. Zonnepanelen worden gebruikt om elektriciteit op te wekken met behulp van de zon, zodat je energie bespaart. Een systeem van 10 zonnepanelen kost gemiddeld € 4700. Inclusief omvormer en installatie. Bij een zonneboiler verwarmt de zon het water voor verwarming of douche; zodat je gas bespaart. Zonneboilers kosten tussen de € 2000 en € 3500 en gaan zo'n 25 jaar mee. De installatiekosten kosten ruwweg € 900. Een gemiddeld gezin van vier personen bespaart met een zonneboiler ongeveer de helft van het gasverbruik voor warm water. Dit komt neer op ongeveer € 150 per jaar.

 

3x De nieuwste snufjes

1. De pelletkachel
Met een pelletkachel of biomassaketel kun je je huis zonder aardgas verwarmen, hij brandt namelijk op houtsnippers, houtblokken of houtpellets (geperste houtkorrels). Deze brandstoffen worden ook wel biomassa genoemd. De ketel zorgt voor verwarming van je huis én warm water in de douche en de keuken. Het leidt tot minder uitstoot van CO2 dan een hr-ketel op gas. Biomassaketels zijn niet te vergelijken met een open haard of een houtkachel. Ze zijn zuiniger en schoner. Ze kosten tussen de € 1500 en € 5000. Kijk op rvo.nl voor informatie over subsidie.
2. De pelletkachel-cv
Een losse pelletkachel verwarmt meestal één kamer, met een pelletkachel-cv kun je een heel huis verwarmen. Kosten: vanaf € 3000. De installatiekosten en de kosten van het rookkanaal komen daar nog bij, die kosten kunnen oplopen tot € 2000. Kijk op rvo.nl voor informatie over subsidie.
3. Een tiny house van afvalplastic
Het Arnhems bedrijf Save Plastics heeft een primeur in Nederland: als eerste maken zij van lokaal afvalplastic volledig zelfvoorzienende en verplaatsbare tiny houses die – aldus de makers – niks inboeten aan luxe en comfort. Initiatiefnemer Bram Peters: ‘De eerste huizen zullen binnenkort wordt opgeleverd. Ze worden verplaatsbaar, de units kunnen worden geschakeld (dus groter worden), zijn zo duurzaam mogelijk, heel comfortabel en veilig. De materialen die worden gebruikt voor de bouw van het huis zijn zoveel mogelijk ‘lokaal circulair’. Dat betekent dat het plastic afval van Arnhemmers wordt omgesmolten tot muren en daken. De huisjes hoeven niet worden aangesloten op het gas- en elektriciteitsnetwerk. Verwarming gaat elektrisch via zonnepanelen en water wordt opgevangen en gerecycled. Ook hebben de wanden een zeer hoge isolatiewaarde: ruim twee keer zo hoog als reguliere woningen. De verkoopprijs wordt dit najaar bekend.’ saveplastics.nl

 

Snel op temperatuur

Vervang de kraan van je douche door een thermostatische kraan, waarmee het douchewater sneller op de gewenste temperatuur komt en veel energie wordt bespaard. Verkrijgbaar vanaf ongeveer € 125.

 

Zonnepanelen en zonneboilers

Produceer zoveel mogelijk energie zelf. Plaats zonnepanelen en investeer in een zonneboiler. Zonnepanelen worden gebruikt om elektriciteit op te wekken met behulp van de zon, zodat je energie bespaart. Een systeem van 10 zonnepanelen kost gemiddeld € 4700. Inclusief omvormer en installatie. Bij een zonneboiler verwarmt de zon het water voor verwarming of douche, zodat je gas bespaart. Zonneboilers kosten tussen de € 2000 en € 3500 en gaan zo’n 25 jaar mee. De installatiekosten zijn ruwweg € 900. Een gemiddeld gezin van vier personen bespaart met een zonneboiler ongeveer de helft van het gasverbruik voor warm water. Dit komt neer op ongeveer € 150 per jaar.

 

Voor- en nadelen van de warmtepomp

De groene, duurzame maar ook dure warmtepomp is een alternatief voor de gasgestookte cv-ketel. Dit systeem onttrekt warmte uit de omgeving en zet deze om naar bruikbare warmte, om het huis mee te verwarmen. De warmtepomp wordt gepresenteerd als dé oplossing om van het gas af te komen. Maar inmiddels blijkt dat de warmtepomp voor veel huizen toch niet ideaal is. Hij gebruikt dan wel geen gas, maar de goedkopere varianten maken zoveel brommend lawaai dat ze niet zijn aan te raden voor een woonwijk: ze leiden nogal eens tot buren-
ruzies. En als een woning niet goed is geïsoleerd, moet de warmtepomp te hard werken om alle ruimtes goed te verwarmen en daardoor verliest hij rendement.

 

100% energieneutraal huis voor € 35.000

Duurzaamheidsorganisaties als ThuisBaas maken huizen 100 procent energieneutraal – oftewel 0 procent aardgasgebruik en louter duurzame energie. De kosten voor het energieneutraal maken van een gemiddeld huis/huishouden met een gemiddeld energieverbruik, bedragen € 35.000 inclusief BTW. Dit is het bedrag dat een gemiddeld gezin in vijftien jaar betaalt aan energiekosten. ThuisBaas werkt overigens alleen voor particuliere woningen op de begane grond, dus niet voor appartementen. Op de onafhankelijke site verbeterjehuis.nl ontdek je wat je kunt doen, wat het kost en oplevert.

 

Koop minder

Repareer kapotte kleding en spullen liever dan dat je ze vervangt. Ruil producten en diensten met buren en vrienden. Circulariteit wordt steeds belangrijker. Koop niet ‘zomaar’ online een boel kleding, zodat je thuis het leukste item kunt uitkiezen omdat het toch risicoloos en gratis te retourneren is. Terugsturen betekent onnodige CO2-uitstoot.

 

Staat er A+++ op het label?

Soms is vervangen beter dan ergens zo lang mogelijk mee doen. Vervang je oude ijskast, oude plasma-tv en andere huishoudelijke apparaten op tijd. Of een apparaat zuinig met energie is, zie je op het energielabel. Het meest zuinig is label A+++.

 

Isolatieglas

Investeer in dubbel glas. Als je in een gemiddelde tussenwoning met alleen enkel glas (20 m2) alle ruiten vervangt door HR++ glas, geef je zo’n € 300 per jaar minder uit aan je energierekening. Driedubbel glas is nog beter. Nooit meer condens op de ramen en veel minder straatgeluiden. Isolatieglas bestaat uit twee of meer glaslagen waartussen een afgesloten ruimte (spouw) zit die gevuld is met lucht of gas. Gas zal de meeste besparing opleveren, maar is vergeleken met lucht wel duurder. De kosten van isolatieglas liggen gemiddeld tussen de € 65 en € 120 per m2, afhankelijk van de glassoort en spouwvulling.

 

Een wormenhotel

Wordt het gft-afval niet gescheiden ingezameld? Start zelf – of samen met buren – een wormenhotel. Een wormenhotel is een kast op straat (of op het balkon) waarin groente-, fruit- en etensresten (gft-afval) gecomposteerd worden met behulp van wormen. Deze wormen verwerken het gft-afval direct, waardoor het geen ongedierte aantrekt. De compost verandert vervolgens vanzelf in plantenvoeding. Doordat de compostering direct begint, komt er geen geur vrij en met de hulp van bacteriën, schimmels en enzymen die de wormen zelf produceren, ontstaat een hoge kwaliteit bodemverbeteraar. Leuk om te doen en bovendien: de gemeente krijgt zo minder restafval te verwerken. Er zijn diverse particuliere afhaalpunten waar deze compostwormen opgehaald kunnen worden. Twee liter wormen kost ongeveer een tientje. Voor meer informatie kijk op nudge.nl of wormenhotel.nl

 




Sluiten

INHOUDSOPGAVE
Special over wonen
RA04_4TM5_INHOUD.jpg