RADAR+ Online

Word Abonnee

tekst: Jean-Pierre van de Ven | illustratie: Sophie van Boven

gender.jpg

Laat zien wie je echt bent

Mannen stoppen doorgaans hun vrouwelijke kanten weg, vrouwen laten hun mannelijke eigenschappen niet vaak zien. In het ergste geval leidt dat tot psychische klachten. Psychiater Jean-Pierre van de Ven raadt aan: ‘Laat zien wie je echt bent, dat is beter voor jezelf én voor je relatie.

Afgelopen zomer ontstond in ons land enige ophef over de ­genderneutrale wc’s in het Amsterdamse stadhuis, een voorbeeld dat inmiddels is gevolgd door de Universiteit van Amsterdam en het Stedelijk Museum. Gender is ‘het geslacht waarvan iemand het gevoel heeft deel uit te maken’, aldus Van Dale online. Onder invloed van de LHBTI-lobby zag de gemeenteraad van Amsterdam in dat niet iedereen zich man of vrouw voelt, maar bijvoorbeeld transgender, bi-, of interseksueel en dat de dagelijkse keuze voor een dames- of een herenplee de ambtenaren en het publiek bespaard diende te blijven. Kort daarop besloten ze bij de Hema om genderneutrale kinderkleding te gaan verkopen en binnenkort zal de NS ons aanspreken als Beste ­Reizigers in plaats van als Dames en Heren. De ­tijden veranderen. En dat is prima, toch? Mannelijke en ­vrouwelijke eigenschappen zijn niet strikt toebedeeld aan personen die eruitzien als respectievelijk man en vrouw. Dit brengt me op de volgende vragen: wat zijn nou eigenlijk mannelijke en vrouwelijke eigenschappen? En moeten we onze mannelijke, dan wel vrouwelijke eigenschappen benutten of juist onderdrukken als vrouw en als man? Je wilt het gendergewijs natuurlijk wel goed doen in de moderne tijd.

 

Hoezo is roze een meisjeskleur?

Door de eeuwen heen hebben filosofen en psycho­logen beweerd dat we allemaal vrouwelijke en mannelijke eigenschappen hebben. Maar wat ‘typisch mannelijk’ en ‘typisch vrouwelijk’ wordt gevonden verschilt per tijdperk en per locatie. In Saoedi-­Arabië dragen mannen jurken en in het achttiende-­eeuwse Parijs werden hoge hakken uitsluitend door mannen gedragen, terwijl in het huidige West-Europa hoge hakken en jurken uitsluitend aan vrouwen zijn voorbehouden. De kleuren rood en roze werden lange tijd voor echt mannelijk gehouden, totdat Walt Disney besloot dat jongetjes van blauw en meisjes van roze houden. Sinds de romantiek worden vrouwen geacht een rillerig vat vol emoties te zijn, terwijl ze daarvoor juist lang werden gevreesd om hun bazigheid. Dominantie wordt nu vooral als mannelijke eigenschap gezien. Het maakt voor onze persoonlijke ontwikkeling dus nogal veel uit hoe de maatschappij bepaalde eigenschappen en voorkeuren bestempelt. ­Mannen stoppen hun ‘vrouwelijke’ eigenschappen weg, totdat die op een dag niet meer vrouwelijk worden gevonden. Het omgekeerde geldt voor vrouwen, die hun mannelijke kant verstoppen in hun onderbewuste, totdat de tijd daar is dat ze deze aan de wereld kunnen tonen. We volgen de ­voorschriften en de taboes van onze cultuur. Totdat we geen ­verstoppertje meer willen spelen.


Koos heeft een zijden blouse aan

Sylvia en Koos wonen al bijna vijftien jaar samen en hebben twee kinderen. Sylvia maakt zich ernstige zorgen over haar vriend. Koos is ambtenaar bij de gemeente en rechtermiddenvelder bij de plaatselijke FC, maar sinds een halfjaar draagt hij steeds buitenissiger kleding. ‘Het begon met naailes’, zegt Sylvia. ‘Dat vond ik ook al zo vreemd, dat hij ineens kleding wilde leren maken. Maar toen ­kwamen de leren broeken en de zijden bloesjes. Nu weet ik soms niet meer welke laarzen van hem zijn en ­welke van mij!’ Volgens Koos is er niet zo veel aan de hand, behalve dat hij een deel van zichzelf ­wilde ontwikkelen waaraan hij in de afgelopen veertig jaar te weinig aandacht had besteed. ‘Ik ben niet homoseksueel geworden en ik houd nog steeds van actiefilms’, zegt hij monter, maar Sylvia blijft bezorgd kijken. Als je verborgen kanten van jezelf gaat ontwikkelen heeft dat impact op je relatie. Dat is nog meer het geval als je verborgen kwaliteiten niet horen bij het stereotype van je gender. Wat gebeurt er als je partner zich ineens anders gaat gedragen? Sylvia keek raar op van de nieuwe kledingkeuze van Koos, maar ze maakte zich vooral zorgen omdat hij veel labieler leek te worden. Koos wilde praten over zijn gevoelens en die van Sylvia, iets wat hij daarvoor nooit had gedaan, en daarbij moest hij ook weleens een traantje weg­pinken. Hun seksleven veranderde sterk, omdat Koos graag ­wilde kletsen en knuffelen, terwijl hij vroeger vooral op penetreren was gericht. Sylvia wist niet wat haar overkwam. Was Koos ­depressief? Had hij een midlifecrisis? Was hij verliefd op iemand anders? Pas na enkele gezamenlijke gesprekken raakte ­Sylvia ervan doordrongen dat Koos geen van deze ­kwalen had, maar dat hij juist deze kwalen wilde voor­komen en gelukkig wilde worden door die andere kanten van zichzelf te ontwikkelen. En inderdaad, wie dat niet doet, kan in de problemen komen.


Verstopte wensen en paniekaanvallen

Frits en Mirjam zijn eerder in relatietherapie bij me geweest vanwege een buitenechtelijke liefde van Mirjam. Ze beëindigde deze relatie en koos voor Frits, waarna we de therapie afsloten. Na een jaar zijn ze terug, omdat Mirjam binnen twee weken drie vreselijke paniekaanvallen heeft gehad, waarbij ze dacht dat ze doodging aan een hartaanval. En ze dacht ook: zo kan ik niet nog dertig jaar doorgaan. Daarom is ze bang dat ze toch niet meer van Frits houdt. Maar tijdens onze gesprekken blijkt dat ze een andere wens heeft. Mirjam wil haar baan als accountant opgeven om haar leven te wijden aan yoga en yogaleraar worden. Omdat ze kostwinner is heeft ze lang gedacht dat deze wens on­­mogelijk vervuld kon worden, maar Frits blijkt bereid om meer te gaan werken als hij Mirjam daarmee gelukkig maakt. Het niet ontwikkelen van verstopte, ­onbewuste kanten van onze persoonlijkheid kan leiden tot paniek­­aanvallen of andere psychische klachten. Denk aan somberheid, piekeren, en te veel ­drinken of roken. Vaak hebben mensen het gevoel dat er iets is, maar ze weten niet wát. Ze hebben last van hoofdpijn, nachtzweten, of hartkloppingen, maar de dokter kan niets vinden. Soms ontstaan relatieproblemen doordat mensen hun partner de schuld geven van het onvervuld blijven van hun wensen. Mirjam dacht dat Frits van haar verwachtte dat ze kostwinner zou blijven, waardoor ze hem in stilte verweet dat hij haar tegenhield. Toen ze haar hart had gelucht bleek dat Frits haar geen strobreed in de weg wilde leggen. Al die tijd had Mirjam zichzelf tegengehouden om te worden wie ze werkelijk is.


We laten ons niet volledig zien

Als je als vrouw je mannelijke kant wilt ­ontdekken en vice versa kom je al snel de taboes van onze ­cultuur tegen, de do’s en don’ts die we allemaal ­kennen zonder dat we ze ooit bespreken. Op ratio­neel niveau begrijpen we allemaal dat yoga, accountancy, breien, auto’s repareren, dominant zijn in gezelschap en je emoties tonen niet per se manne­lijke of vrouwelijke bezigheden zijn. Dat we ze benoemen als mannelijk of vrouwelijk zegt meer over onze cultuur dan over de menselijke psyche. Maar op emotioneel niveau kan het voelen alsof we tegen een muur aanlopen. Mannen trekken niet snel zelfgemaakte ­kleren aan naar een etentje en vrouwen aarzelen voordat ze hun stem verheffen tijdens een ­vergadering. Uit angst om niet voor vol te ­worden aangezien, laten we onszelf niet volledig zien.


De ideale partner lijkt op jou

Een andere reden om verborgen kanten, mannelijke en vrouwelijke, aan de wereld te tonen, is dat we er betere partners door worden. Dat komt doordat we een partner kiezen die beter bij ons past als we onszelf beter kennen. Bovendien maakt zelfkennis gelukkig en geluk maakt ons vriendelijker en geduldiger, twee eigenschappen die elke relatie goed doen. Een populaire psychologische theorie stelt dat we bij de partnerkeuze een beeld van de ideale partner projecteren op iemand die daar wel wat op lijkt, om vervolgens met die persoon een relatie te beginnen. Ons beeld van de ideale partner bestaat voor een groot deel uit onze verborgen kanten. Mannen die meer in contact staan met hun vrouwelijke kant en vrouwen die hun mannelijke eigenschappen tot uiting brengen vinden vaker iemand die in mentaal opzicht op henzelf lijkt, en dat maakt de kans op een succesvolle relatie groter. Mensen die hun mannelijke of vrouwelijke ­kanten pas gaandeweg hun relatie steeds meer gaan uiten, kunnen daardoor hun partner van zich ­vervreemden, zoals bij Sylvia en Koos ­dreigde te gebeuren. Hebben zij de verkeerde partner ­gekozen? Dat hoeft niet zo te zijn. Als je verandert, kun je je partner op de hoogte houden en mee­nemen in je nieuwe manier van doen. Alleen al deze openheid kan iets toevoegen aan je relatie, zoals ook je nieuw ontdekte kanten dat zullen doen.


En ontspannen maar

Je bent beter te genieten voor je partner wanneer je energie bespaart door delen van jezelf niet langer te verbergen. Eigenschappen, interesses of wensen wegdrukken uit je bewustzijn – verdringen heet dat in jargon – kost veel energie. Het is stressvol om een deel van jezelf tegen te houden. Zonder deze stress neem je een meer ontspannen houding aan ten opzichte van de mensen om je heen. Zo werd Mirjam rustiger van de yoga die ze beoefende in de maanden na haar coming out als yogafan, maar ze werd ook rustiger door de opluchting dat ze haar diepste wens had uitgesproken. Dit maakte haar relatie met Frits een stuk meer ontspannen. 

TEST: Heb ik vooral mannelijke of vrouwelijke
eigenschappen? Beantwoord de stellingen
met ja of nee
#1    In gezelschap doe ik gemakkelijk mijn mond open
#2    Het is belangrijk dat iedereen zijn of haar
zegje kan doen
#3    Ik ben geneigd om problemen met mijn
verstand op te lossen
#4    Ik voel aan hoe een ander er aan toe is
#5    Door actie bereik je meer dan door overleg
#6    Ik ben vaak onzeker

•    Bij de oneven vragen telt een ja voor 1 punt en een nee voor 0 punten.
•    Bij de even vragen telt een ja voor 0 punten en een nee voor 1 punt.
•    Tel de antwoorden/punten bij elkaar op.
Als je tussen de 3 en 6 punten hebt gescoord, heb je op dit moment vooral mannelijke eigenschappen.
Als je tussen 0 en 3 punten hebt gescoord, bezit je vooral vrouwelijke eigenschappen.
Als je 3 punten hebt is je vrouwelijke en mannelijke kant perfect in balans.




Sluiten

INHOUDSOPGAVE
In dit RADAR+ magazine
inhoud1024.jpg
Deze website maakt gebruik van Cookies. Waarom? Klik HIER voor meer informatie.