RADAR+ Online

Word Abonnee

tekst Lara Aerts

_.jpg

Twee blauwe vinkjes

De terreur van WhatsApp: wie niet meteen antwoordt, wekt de woede van de verzender op. Wie slechts wil melden dat de hockeywedstrijd om half tien begint, wordt bedolven onder tientallen emoticons. Laten we even wat nieuwe social media regels opstellen.

GettyImages-496854082

Met WhatsApp kun je vanaf zo’n beetje elke locatie gratis berichten sturen. Ideaal! Er zijn ook nadelen. Als mijn kinderen me een bericht sturen, kunnen ze zien of het is aangekomen (twee grijze vinkjes) en of ik het heb gelezen (twee blauwe). Als ik niet PER OMMEGAANDE antwoord, bijvoorbeeld omdat ik een belangrijk werk ­telefoontje krijg, verschijnt een woeste lijst van vraagtekens in mijn beeldscherm. Andersom leeft de irritatie ook. Mijn kinderen zitten met siliconenkit aan hun telefoontjes vast. Maar als ik per appje vraag waar de hondenriem ligt, blijft het duizelingwekkend stil. TERWIJL ZE ME GEWOON ­GELEZEN HEBBEN.

Weg privacy
WhatsApp, maar ook andere ­sociale media als Facebook en ­Instagram: de privacy vaart er niet wel bij. Enerzijds is dat heerlijk, want we zijn nieuwsgierige wezens. ­Grappig, de baas heeft ’s nachts om vier uur zijn ­phone ‘laatst gezien’. Heeft hij append geplast? Aan de andere kant kan de baas ook onze telefoon­ bewegingen volgen, onder werktijd bijvoorbeeld. En niet alleen de baas: een vriendin had ooit een ­opdringerige minnaar die tijdens haar vakantie precies bijhield ­wanneer ze online was. Lekker uitgeslapen? appte hij haar. Hij kon zien dat haar telefoon tot het middag­uur onaangeroerd was geweest. Toen ze bij de instellingen de functie ‘laatst gezien’ uitzette, maakte hij daar meteen een opmerking over: of ze iets te verbergen had? Ze heeft hem uiteindelijk moeten blokkeren om van ’m af te komen.

Hallo, iemand thuis?
Ook leidt WhatsApp tot onnodig escalerende conflicten. Vroeger (in de oertijd) moest je bij boosheid afspreken, in de telefoon klimmen of een brief op de bus doen. Tegen de tijd dat je dat had gedaan, was de irritatie bekoeld tot hanteerbare proporties. Nu graait de ­ontevredene direct naar de telefoon en gooit z’n grieven op de app. Zo tikte Miranda (niet haar echte naam), geïrriteerd aan de moeder van een vriendinnetje van haar dochter: Sabine speelt hier vaak, maar zegt me niet gedag. Heel onbeleefd. Miranda: ‘De poppen waren meteen aan het dansen. Onbeleefd? Zo was haar dochter niet!’ Ook Carla (niet haar echte naam) rolt van de ene ruzie in de andere. ‘Ik had een lover die niet antwoordde terwijl hij me wel ­gelezen had. Ik raakte geïrriteerd en stuurde: Hallo, iemand thuis? Weer twee blauwe vinkjes, weer geen antwoord. Twee uur later kwam de stoom uit mijn oren en schreef: Nou, dan blijf je lekker bij je andere vriendin slapen. Onlangs ging Carla weer bijna de mist in. Met een ex (misschien wel een ex-ex) zou ze koffie gaan drinken. Dat stelde hij steeds uit: druk, druk, druk. ­Carla: ‘Tot ik op Instagram zag dat hij in Parijs was. Ik dacht: je kan wél naar Parijs, maar bent te druk voor koffie? Goddank heb ik mijn mond (lees: vingers) gehouden. Maar ik stond op het punt!’

dat scheelt een hele hoop bliepjes
Om dit soort escalaties-om-niks te voorkomen heeft Pauline in het ouderschapsplan met haar ex opgenomen dat whatsappen naar elkaar verboden is: ‘De drempel om iets pissigs op de mail te gooien is toch net iets groter.’ Geertjes ­aannemer doet zelfs totaal niet aan WhatsApp, maar is wel te bereiken via sms. Omdat sms’en soms geld kost, ­denken mensen er beter over na. Dat scheelt ’m een hoop bliepjes op zijn telefoon, en hij neemt de impulsieve, geëmotioneerde verzender meteen tegen zichzelf in bescherming. Zelf kan hij overigens onbeperkt sms’jes versturen, zo’n bundel kost maar een paar euro per maand.

 

WhatsApp& socialmedia-regels
Andere gehoorde ergernissen: verjaardagsuitnodigingen per WhatsApp (‘Alsof ik wil weten dat tante Bep ook komt op de verjaardag van Cindy’) meteen gevolgd door de groep ‘Cadeautje voor Cindy’ waarin iedereen z’n ideeën voor stompkaarsen of sauna­bonnen deelt. Maar waarom dan tóch WhatsApp gebruiken, als het zo bloedstollend ­irriteert? De app is toch zo in de prullenbak gekieperd? Heleen: ‘Omdat het in de basis heel erg handig is. Ik kan alleen niet tegen de verwachtingen die het schept.’ Ze stelde daarom WhatsApp& socialmedia-regels op, die wat haar betreft mogen worden opgenomen in de wet. Een greep:

  • WhatsApp en sociale media zijn bedoeld voor eenvoudig contact, niet ter vervanging van persoonlijk contact. Ontvanger bepaalt zelf of een bericht gelezen en al dan niet beantwoord wordt.
  • Verstuurder accepteert dat een niet (direct) beantwoord bericht geen dubbele ­bete­ke­nis heeft ten aanzien van de vriendschap of liefde.
  • Conflicten en emotionele gesprekken worden nooit gevoerd middels berichtenservices, ook niet vergezeld van emoticons.
  • Tijdens persoonlijke gesprekken wordt appen tot het hoofd­zakelijke beperkt.
  • Appen gebeurt niet voor half negen ‘s ochtends en niet na kwart over negen ‘s avonds.


Oh en dan die groepsapps
Ook aan ontvangers kant regent het klachten. Vooral over de beruchte groepsapp. Zo zit ik zelf in een kantoorgroep, voor noodzakelijke mededelingen – om 10 uur komt mannetje voor de spoelbak – en voor hilarische linkjes of plaatjes, zoals de laatste Lucky TV. Maar er zijn ook groepen die minder nut en plezier opleveren. Of niet eens van de grond komen. Elke keer als ik een groep met het thuisfront aanmaak, meldt een van de ­kinderen zich direct af, meestal degene die in mineur is omdat een ander alle telefoon opladers heeft ‘verstopt’ dan wel de ‘gele cruesli’ heeft opgemaakt. En dan de groep van hockeyouders. In vlees en bloed zijn ze geweldig. Maar over de app ... Op elk bericht (morgen om half 10 verzamelen) volgen tientallen ­antwoorden: ok aha fijn duim omhoog we zullen er zijn zin an! zijn er klaar voor fingers crossed hup mannen hup helemaal goed enzovoorts

Eindeloze emoticons
Een rondgang leert dat ik beslist niet alleen sta met het schuim op mijn mond. Elke keer als Maartje wordt toegevoegd aan een groep, meldt ze zich ­demonstratief direct af, soms voorafgegaan door het bericht: Ik ben allergisch voor app-groepen. ‘Zo heb ik wel mijn neefje geschoffeerd toen hij na een verjaardag van oma een familiegroep aanmaakte.’ Maar zo’n groep met familieleden die je niet vaak ziet is toch bij uitstek leuk? Maartje: ‘Ik vind groepen onpersoonlijk. En die eindeloze stroom duimpjes en emoticons - vreselijk.’

Smartphone etiquette
Notificatiefilosoof Anke Hans vroeg zich zowel privé als beroepsmatig af waarom ze zo moeilijk afstand kon doen van een app waaraan ze zich stoorde. ‘Ik vond mezelf erg onbeschoft in gezelschap. Het geluid van mijn telefoon stond altijd aan. Ging ik koffie drinken met een vriendin die ik een jaar niet gezien had, dan zette ik haar op pauze als de telefoon zich meldde, in plaats van andersom.’ Vreemd, omdat Anke juist iemand ‘van de volle aandacht’ is. Om erachter te komen hoe ze dan wél met haar telefoon om moest gaan, interviewde ze twintig wijze filosofen, haar ­helden. ‘Ze hadden van alles over het onderwerp geschreven, maar wat bleek? Op persoonlijk niveau wisten ze net als ik helemaal niet hoe het moest.’ Dus ging Anke zelf aan de slag. ‘Ik heb retro-etiquette­boeken bestudeerd, met tafelmanieren en zo. En dat heb ik vertaald naar een zogenaamde notificatie-­etiquette, een handleiding voor contact via de smart­phone.’ Daarin staat onder andere hoe je met je smartphone dient om te gaan in de trein, op een openbare wc, in gezelschap enzovoorts. Het liefst zou Anke hebben dat deze hand­leiding, net als een technische hand­leiding, door telefoonfabrikanten standaard bij de ­telefoon wordt geleverd. ‘Ik voer al gesprekken met telecombedrijven.’ Het grappige is: lees je de hand­leiding (te koop via een bericht op Facebook naar Anke Hans) dan tref je open deuren als: ‘Op de fiets houd je je aandacht bij het verkeer en laat je je smartphone uit het zicht’, en: ‘Appen tijdens het afrekenen is onbeleefd.’ Iedereen weet dat al, maar waarom gedragen we ons er niet naar?

En zo veranderde Ankes leven
Anke besloot een tijd met de smartphone te stoppen. En merkte dat haar telefoon fixatie een leegte in haarzelf toedekte. Die niet gevuld kon worden, niet door koffie drinken met vriendinnen, niet met werken, nergens mee. ‘Eigenlijk had ik in geen enkele situatie genoeg aan wat er was. Daarom greep ik altijd maar naar die telefoon.’ Die leegte kwam, zo ontdekte ze, doordat ze in haar leven onhandige keuzes maakte: haar werk paste niet goed bij haar, en sommige relaties en vriendschappen ook niet. Inmiddels heeft ze flink wat zaken aangepakt: ‘Ik ben gestopt met werken in de horeca en ik kies andere partners en ­vrienden uit. Ik ben ook verhuisd: van een druk studentenhuis met wilde ­feesten en een overactieve groepsapp naar een rustige woongroep.’

Gratis manier om relevante berichtjes te versturen
Sinds een tijdje gebruikt Anke weer WhatsApp, maar onder voorwaarden: ‘Alleen op mijn oude iPhone, waarin geen simkaart zit. Ik kan dus alleen appen als ik wifi heb.’ Herleeft haar oude gedrag? ‘Het gaat prima. Ik zit veel lekkerder in mijn vel, dus die telefoon als ­afleiding is niet meer zo nodig.’ Van dwingende groepsberichtjes of ­constante oproepen heeft Anke geen last meer: als je eenmaal helder hebt hoe je wilt communiceren, dan trek je blijkbaar gelijkgestemden aan. ‘Eerst dacht ik dat mijn onbeschofte sociale gedrag door de telefoon of de app kwam. Maar die waren het probleem niet, ík zelf was het probleem. Ik had een leven dat niet bij me paste, en de telefoon was een soort verslaving om de pijn daarvan niet te voelen. Nu ik mijn leven ‘uitgelijnd’ heb, is WhatsApp weer gewoon geworden waar het voor is bedoeld: een gratis manier om relevante berichtjes sturen.’




Deze website maakt gebruik van Cookies. Waarom? Klik HIER voor meer informatie.