RADAR+ Online

Word Abonnee

Tekst: Irene van den Berg

1Irene-22534.jpg

Slijtagecomplot

iPhones die snel traag worden, kleding die na vijf keer wassen kapot is. Geplande veroudering heet dat. Irene vindt dat consumenten zich ook wel heel makkelijk laten bedotten. Omdat we zo nodig mee willen doen met de laatste trends.  

Losnummer_banner
Irene van den Berg (40) is journalist en columnist en woont met haar man en dochtertje in Rotterdam. Ze schrijft over de psychologie van het consumeren. In haar zoektocht naar waarom we kopen wat we kopen, komt ze erachter dat ze zelf ook niet immuun is voor verleidingen.

Oké, ik moet hem elke dag opladen. Maar ik doe wel al bijna vier jaar met mijn iPhone. Dit is het eerste exemplaar dat het zo lang volhoudt. Volgens een vriend komt dat omdat oudere iPhones expres traag werden gemaakt door Apple. Dat ­zouden ze hebben gedaan met software-updates die oude modellen langzamer maakten. Een schoolvoorbeeld van geplande veroudering, planned obsolescence heet dat in het Engels. Fabrikanten beperken zo met opzet de levensduur van hun producten, zodat je als consument sneller iets nieuws koopt. En de kassa weer rinkelt. Apple ontkent alles, maar kreeg van een Italiaanse rechter wel een boete van 10 ­miljoen euro opgelegd vanwege de updates. Apple is niet het eerste bedrijf dat van dergelijke sabotage wordt beschuldigd.
De documentaire The Light Bulb Conspiracy uit 2010 stelt dat het concept van geplande slijtage al heel lang bestaat.
Symbool ervoor staat een gloeilamp die al sinds 1901 haast ­onafgebroken brandt in de Amerikaanse plaats Livermore. De lampen uit de winkels gaan echter veel sneller kapot.
Volgens de documentairemakers omdat de vier grootste gloeilampfabrikanten in 1924 in het geheim een afspraak maakten om de levensduur van hun lampen doelbewust te verkorten.
Meestal is er geen sprake van een complot of prijsafspraak maar ligt geplande veroudering veel subtieler. Zoals bij een T-shirt waarvan de naden loslaten na vijf keer wassen. Of de printer die wel erg snel aangeeft dat de cartridges ­vervangen moeten worden, terwijl je er nog flink wat printjes mee blijkt
te kunnen maken nadat je dat seintje negeerde. Een ander, best schokkend, voorbeeld: uit onderzoek van Arizona State ­University bleek dat de levensduur van computers tussen 1985 en 2010 van 10,7 naar 3,5 jaar verminderde. Geplande ­veroudering vindt op grote schaal plaats. En al die wegwerp­producten zijn een aanslag op onze portemonnee en het milieu. Op Europees niveau wordt gesproken over oplossingen. Zo denkt het Europees Parlement na over manieren om bedrijven sneller te kunnen ontmaskeren en boetes te geven. En over langere garantie­termijnen. Maar het schiet allemaal niet op. Dat komt ook omdat er geen goede definitie bestaat. Een telefoon die is voorgeprogrammeerd om na twee jaar ermee op te houden is een duidelijk gevalletje planned obsolescence. Maar wil Europa ook Primark gaan bestraffen vanwege slecht geproduceerde ­kleding? Het is gemakkelijk om naar de politiek te kijken, maar als ­consument ga ik ook niet vrijuit. Ik weet inmiddels welke merken kleding van slechte kwaliteit produceren. En toch trap ik er soms nog in. Mode is sowieso een vorm van geplande veroudering waar ik best vatbaar voor ben. Bedrijven bedenken telkens iets nieuws. Hun marketeers – geholpen door de media – proberen mij wijs te maken dat het oude ontwerp echt niet meer kan. En ik koop braaf de laatste trend. Die keren dat ik wel al na twee jaar een nieuw mobieltje moest kopen, voelden eerlijk gezegd ook niet als een straf. Er was weer een frisse iPhone, met een mooier uiterlijk, meer opslagruimte en vaak nog wat extra leuke nieuwe gadgets. Dat ik nu langer met mijn telefoon doe, komt ook omdat het hebben van de nieuwste iPhone me tegenwoordig wat minder boeit. Dat is dan wel weer een prettige bijkomstigheid van mijn eigen spontane veroudering.




Sluiten

INHOUDSOPGAVE
Mis het nieuwe nummer niet!
inhoud_032019.png