RADAR+ Online

Word Abonnee

tekst: Schrijfbedrijf Mevrouw van Dale

1GettyImages-1128307877.jpg

Darmziekten

Als je nagaat welke weg voedsel aflegt van je mond tot je kont – om het even cru te zeggen – is het nog een wonder dat niet meer dan één op de acht mensen buikpatiënt is.

bestelnu

Zo werkt het maag-darmsysteem
Alles wat we eten passeert de slokdarm, maag, dunne darm, dikke darm en de endeldarm. Het belangrijkste deel van de spijsvertering vindt plaats in de dunne darm. Daar wordt voedsel afgebroken tot voedingsstoffen, die via de darmwand in het bloed terechtkomen. Voedselresten die ons lichaam niet kan gebruiken, komen in de dikke darm. Hier worden vocht en zouten onttrokken; vervolgens eindigt de ontlasting in de endeldarm. Als deze vol zit, krijgen de hersenen een seintje: je moet naar de wc. Er kan van alles misgaan met de spijsverteringsorganen; één op de acht mensen is buikpatiënt. Daarmee bedoelen we niet een ‘gewone’ maag-darminfectie waarmee iedereen weleens te maken krijgt als gevolg van een virus, bacterie of bedorven voedsel. Buikpijn, kramp, ­diarree; meestal is zo’n maag-darminfectie met een paar dagen wel bekeken. Maar een serieuze darmziekte is een ander ­verhaal.

In totaal zijn er zo’n 200 aandoeningen bekend. De vijf die het meest voorkomen, zetten we op een rij.


Prikkelbaredarmsyndroom

Het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) is de meest voorkomende ­chronische darmziekte. Volgens de Maag Lever Darm Stichting hebben in Nederland ongeveer 1,7 miljoen mensen er last van. Professor Evelien Dekker is als maag-darm-leverarts verbonden aan het Amsterdam Universitair Medisch Centrum: ‘Patiënten met deze aandoening hebben chronisch last van pijn in de buik, verstopping of diarree. Ook winderigheid en een opgeblazen gevoel zijn veelgehoorde klachten.’ Als de klachten langer dan drie maanden aanhouden en de achterliggende oorzaak wordt niet gevonden, wordt er van PDS gesproken. Factoren die van invloed zijn op het ontstaan van PDS zijn: stress, roken en ­verkeerde voeding (vezelarm of eenzijdig). Dekker: ‘Het prikkelbaredarm­syndroom is een chronische aandoening waarvan mensen soms meer en soms minder last hebben. Regelmatig gezond en ­gevarieerd eten, genoeg water drinken en genoeg bewegen kan leiden tot vermindering van klachten. Ook het FODMAP-­beperkte dieet, een dieet waarbij gedurende acht weken bepaalde ­voedingsstoffen, waaronder koolhydraten worden weggelaten om te kijken wat ’t effect is, kan verlichting geven. Hypnotherapie zou ook baat kunnen hebben.’


Coeliakie

Naar schatting hebben zo’n 160.000 Nederlanders ­coeliakie: een beschadiging van de binnenbekleding van de dunne darm (de darmvlokken) als gevolg van gluten (een eiwit dat voorkomt in verschillende granen, zoals haver, rogge, gerst en tarwe). ­Professor Dekker: ‘Symptomen zijn bijvoorbeeld diarree en gewichtsverlies, doordat de beschadigde darm niet goed in staat is om voedsel op te nemen.’ Ook kan er een tekort aan mineralen en vitaminen ontstaan; een gebrek aan ijzer of ­foliumzuur leidt via bloedarmoede tot vermoeidheid. Door een gebrek aan calcium ontstaat botontkalking. Bij vrouwen komt glutenintolerantie twee tot drie keer zo vaak voor als bij mannen. Maar mensen bij wie glutenintolerantie in de familie zit, lopen meer risico, evenals suiker­ziektepatiënten. Door een heel streng glutenvrij dieet kan de dunne darm binnen zes maanden tot een jaar weer helemaal ­herstellen. Dekker: ‘Maar dat is niet eenvoudig, het dieet vergt veel discipline en je moet het levenslang volhouden. Coeliakie is dan ook heel iets anders dan ‘gewoon gevoelige darmen’. Veel mensen zeggen dat ze niet goed tegen gluten ­kunnen en zich beter ­voelen doordat ze geen brood meer eten. Maar de uitspraak ‘ik kan niet goed tegen gluten’ is een mode­verschijnsel en heeft niets te maken met een gluten­allergie die daadwerkelijk in het darmslijmvlies kan worden aangetoond.’


Colitis ulcerosa

80.000 mensen in Nederland hebben colitis ulcerosa: een chronische ontsteking van het slijmvlies van de dikke darm. Jaarlijks wordt naar schatting bij 1500 nieuwe patiënten de diagnose gesteld. De ziekte komt iets vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Professor Dekker: ‘De belangrijkste klachten zijn diarree, bloed en slijm bij de ontlasting, lichte buikpijn tot heftige buikkrampen, een pijnlijke anus en bloedverlies, verlies van eetlust, algehele malaise en vermoeidheid.’ Een kwart tot een derde van de mensen met colitis hebben, naast ontstekingen in het maag-darmkanaal, ook pijnlijke zwellingen van bijvoorbeeld knieën, ellebogen, enkels en polsen. Eén op de vijf mensen met colitis heeft last van ontstekings­verschijnselen in andere organen, zoals ogen, huid, lever, bloedvaten (trombose) en botten. Dekker: ‘Colitis ulcerosa-patiënten ­hebben een ziekte die ze levenslang bij zich dragen. Soms is het nood­zakelijk de zieke dikke darm te ­verwijderen. Dan kan een reservoir, gemaakt van het laatste deel van de dunne darm (een zogenoemde pouch), helpen om de ontlasting goed op te houden. Soms is een stoma noodzakelijk maar tegen­woordig hoeft dat gelukkig niet vaak meer. ­Ontstekingsremmers kunnen de klachten ­verminderen, doordat ze bestaande ontstekingen remmen en/of nieuwe ontstekingen voorkomen.’


Ziekte van Crohn

In Nederland zijn ongeveer 40.000 mensen met de ziekte van Crohn: een chronische ontstekingsziekte die kan voorkomen in het hele spijsverteringskanaal (‘van mond tot kont’). De ­ontsteking kan zich langzaam uitbreiden en veroorzaakt littekenweefsel in de darmwand. Vooral jongvolwassenen (vanaf 15 jaar) ­krijgen deze diagnose, er zijn meer vrouwen met de ziekte van Crohn dan mannen. Professor Dekker: ‘Klachten zijn vooral buikpijn, ­verminderde eetlust, gewichtsverlies, diarree, algehele ­malaise en vermoeidheid.’ Wanneer de ontsteking doorgroeit naar andere darmgedeeltes of omliggende organen ontstaan ­onnatuurlijke verbindingen (fistels of pijpzweertjes, vaak rond de anus). Dekker: ‘Er is niet een duidelijke oorzaak te noemen, wel lijken externe factoren van invloed te zijn, zoals stress, roken en erfelijkheid. Ook de ziekte van Crohn valt niet te genezen, maar wel te behandelen. Soms is een endoscopische behandeling of een operatie nodig. Er wordt heel veel nieuw onderzoek gedaan naar betere medicijnen voor deze ziekte.’


(Dikke)darmkanker

Gemiddeld krijgen 14.000 Nederlanders per jaar de diagnose dikkedarmkanker (tumoren in de dikke darm en endeldarm). Professor Dekker: ‘Het vervelende bij darmkanker is dat je er vaak niets van merkt. Vaak krijgen mensen pas last en gaan ze naar de dokter als de darmkanker zo groot is geworden dat de doorstroming van de ontlasting gehinderd wordt. Heb je langdurig last van diarree of juist verstopping, zit er bloed bij de ontlasting of slijm, verlies je gewicht en heb je ­opvallend veel last van buikpijn of misselijkheid, ga dan naar de huisarts. Die kan je eventueel doorverwijzen.’ Factoren die de kans op dikkedarmkanker vergroten zijn onder andere erfelijkheid, een hogere leeftijd, roken, overmatig alcohol­gebruik, ­weinig ­bewegen én overgewicht. Dekker is hoogleraar gastro-­intestinale oncologie, zij leidt de darmkankeronderzoeks­groep in het Amsterdam UMC en is medegrondlegger van het ­Bevolkingsonderzoek Darmkanker in Nederland dat in 2014 van start ging. ‘Voor dit bevolkingsonderzoek krijgen alle Nederlandse mannen en vrouwen tussen de 55 en 75 jaar elke twee jaar een ontlastingstest toegestuurd die ze thuis kunnen doen en via de post naar een laboratorium kunnen opsturen. Meedoen is kosteloos en vrijwillig. De ontlasting wordt onderzocht op de eventuele aanwezigheid van kleine hoeveelheden bloed. Als hier sprake van blijkt, volgt een inwendig kijk­onderzoek van de darm (een coloscopie). Tijdens dit onderzoek kan dan vastgesteld worden of er sprake van darmkanker is en kunnen poliepen (mogelijke voorlopers van darmkanker) worden verwijderd.'




Sluiten

INHOUDSOPGAVE
Special over wonen
RA04_4TM5_INHOUD.jpg