RADAR+ Online

Word Abonnee

Tekst: Jean-Pierre van de Ven | Illustratie: Designed&Delivered

bankII.png

Relatiestress na de vakantie

Het was een oergezellige vakantie samen. Er viel geen onvertogen woord en eindelijk had je ook weer eens seks. Maar bij thuiskomst gaat het vrijwel meteen fout en is daar de eerste ruzie. Tijd voor een lesje patronen herkennen, slechte gewoontes afleren en onderhandelen.

 

 

tips2

vier-artikelen-banner

Evert en Daantje naderen de ringweg rond Amsterdam. ‘Neem de volgende afslag, dat is korter,’ zegt Evert, die op de passagiersstoel zit. Daantje zucht geërgerd. ‘Wacht even, ik ben aan het invoegen ja?’ Evert kijkt demonstratief naar het verkeer om hen heen. ‘Het is hartstikke rustig. Ga nou maar gewoon. En neem die afslag.’ Daantje stuurt de auto de ringweg op. Een medeweggebruiker toetert hard in het voorbijgaan. ‘Je moet ook duidelijker zijn,’ zegt Evert. ‘Hou op!’ zegt Daantje met stemverheffing. ‘Wil jij je er in vredesnaam niet mee bemoeien!’ De rest van de rit is het echtpaar stil. Ze zijn bijna thuis en meteen is het weer raak: ruzie. En dat nadat ze drie weken in volmaakte vrede hebben doorgebracht op de camping. Hoe is dat mogelijk?

Evert en Daantje zijn niet de enigen die me deze vraag stellen. Als relatiepsycholoog spreek ik regelmatig stellen die het tijdens de vakantie reuze gezellig hebben, maar die elkaar thuis meteen weer in de haren vliegen. Dat laatste gebeurt niet altijd al op de ringweg, zoals bij Evert en Daantje. Meestal blijft de vrede nog wel enige dagen bewaard. Maar dan begint het weer. De ergernissen stapelen zich op, het komt tot een uitbarsting en met het aantal ruzies stijgt ook de spanning in huis. Al snel is iedereen net zo ontevreden als voor de vakantie. Daar zijn twee verklaringen voor. Sommige stellen kampen met een ruziepatroon. Ze hebben een gemeenschappelijke slechte gewoonte, namelijk om thuis overal ruzie over te maken. Andere stellen hebben onopgeloste problemen. Tijdens de vakantie gaat alles goed omdat ze de problemen hebben thuisgelaten. Maar zodra de voordeur opengaat zijn deze er weer. Kan dat ook anders?

Herken je ruziepatroon en leer slechte gewoontes af
Bij stellen als Evert en Daantje is de gewoonte om thuis ruzie te maken zo sterk geworden dat samen thuis zijn automatisch leidt tot ergernissen. Als Evert de kamer binnenkomt wordt Daantje al onrustig en boos, nog voordat hij ook maar een woord heeft gezegd. Zo’n automatisme ontstaat door herhaling. Talloze ruzies hebben Daantje gevoelig gemaakt voor de aanblik van haar partner. Het is haar vergaan zoals iemand die zich heeft verbrand door blootstelling aan te veel zonlicht: elk straaltje zonlicht op de verbrande huid doet daarna pijn, ook zonlicht dat normaal gesproken prettig aanvoelt. Door haar vergrote gevoeligheid interpreteert Daantje de manier waarop Evert naar haar kijkt al snel als ‘vijandig’. En ze gaat scherper letten op de toon waarop hij haar aanspreekt, omdat de toon ‘beledigend’ zou zijn. Het wordt allemaal nog erger doordat partners elkaar ‘leren’ dat negatief gedrag zin heeft. Dit doen zij door middel van straffen en belonen. Als Jantje na drie keer zeuren alsnog een snoepje krijgt van zijn moeder, leert hij dat zeuren zin heeft en zal hij daarmee doorgaan. Als Evert leert dat Daantje aandacht aan hem besteedt als hij kritiek uit, dan zal hij méér kritiek uiten. De beloning, aandacht, houdt zijn kritische houding in stand. Dit gebeurt niet opzettelijk. Sterker nog, als Evert gaat inzien dat hij kritisch is om aandacht te krijgen, zal hij niet meteen veranderen. Dat gebeurt pas als hij moeite doet om zijn negatieve gewoonte af te leren. De eerste manier om gewoonten af te leren is het bestraffen van negatief gedrag. Met Evert en Daantje spreek ik af dat ze ruzie zullen ‘afstraffen’ door nuttige, maar vervelende karweitjes te doen na elke ruzie. Denk aan stofzuigen, de was opvouwen, knopen aanzetten. Dit levert al na enige weken een inke vermindering van de spanningen in huis op. Maar er verandert vooral veel als Evert en Daantje positief gedrag gaan belonen, de tweede manier om gedrag te veranderen. Door een poosje te letten op de ruzies en het ontstaan ervan, beseft Evert dat hij door ruziemaken aandacht probeert te krijgen. Daantje merkt dat ruziemaken voor haar juist een manier is om rust te creëren. ‘Ik vind het kinderachtig van mezelf, maar door kattig te doen tegen Evert probeer ik tegen hem te zeggen: laat me met rust,’ zegt Daantje in ons derde gesprek. ‘Wat is daar kinderachtig aan?’ zeg ik. ‘Nou, waarom vráág ik het niet gewoon?’ zegt Daantje. Evert geeft antwoord voordat ik iets kan zeggen: ‘Omdat ik toch niet luister. Want ik wil juist aandacht!’ Ze kunnen er allebei om lachen. We spreken af dat Daantje duidelijk aangeeft wanneer ze rust wil. De beloning die Evert krijgt als hij erin slaagt om haar die rust te gunnen, is aandacht. Deze aandacht kan de vorm hebben van een wandeling met zijn tweeën of van een gesprek op de bank met een glas wijn. Al snel neemt de gevoeligheid bij de partners af. Ze kunnen weer meer van elkaar hebben en het aantal ruzies daalt snel.

tips

 

Wie niet praat over problemen, kan ze niet oplossen
Willem en Marjan hebben weinig gezien van Venetië, al hebben ze daar een week doorgebracht. ‘Ik had weer vlinders in mijn buik,’ zegt Marjan. ‘We kwamen de hotelkamer niet uit,’ zegt Willem, een stoere veertiger met opgerolde hemdsmouwen. ‘We hebben een vermogen uitgegeven aan de roomservice. Maar het was het waard, na al die tijd.’ Willem en Marjan hebben thuis al jarenlang weinig seks. Hun intimiteit is steeds verder afgenomen door een almaar groeiend conflict over hun dochter Myrthe. Zij heeft last van eetproblemen en depressies. Willem en Marjan kunnen het maar niet eens worden over de juiste aanpak daarvan. Bijna dagelijks hebben ze ruzie, vaak in aanwezigheid van hun dochter. ‘Ik wil dat Myrthe gewoon aan tafel eet,’ zegt Willem. ‘Wat een onzin,’ zegt Marjan. ‘Ze kan toch ook op haar kamer een bordje eten? Als ze maar eet.’

Het huwelijk van Willem en Marjan laat zien hoe een onopgelost probleem kan leiden tot vervreemding van elkaar. Dit gebeurt in veel relaties. Soms zijn financiëe zorgen daar debet aan, soms gaat het om de opvoeding, soms maakt een van beiden een ontwikkeling door (succes op het werk, vorderingen in de yoga) zonder de ander daarin te betrekken. Gevolg: een gebrek aan intimiteit en daardoor ook weinig gelegenheid om te onderhandelen over belangrijke zaken. Wie niet praat, kan niets regelen. Daardoor ontstaan steeds nieuwe ruzies. Het advies om ‘een weekje met zijn tweeën uit te waaien’ dat vrienden en familie, maar ook de huisarts nogal eens wil geven, is in zo’n situatie een slecht advies. Natuurlijk, in Italië hadden Willem en Marjan geen dochter in de buurt, zodat zij elkaar konden herontdekken en plezier beleven. Maar eenmaal terug in Nederland ligt het probleem nog steeds op een oplossing te wachten. Zij moeten onderhandelen om zo snel mogelijk een concrete, meteen uitvoerbare actie op touw te zetten. In mijn ervaring kunnen stellen goed leren onderhandelen, ook als ze nooit eerder de noodzaak hebben gehad om samen een moeilijk besluit te nemen. ‘Als Willem gewoon naar me luistert, dan hoeft dat onderhandelen niet,’ zegt Marjan. ‘Misschien werkt dat in het leger,’ zeg ik, ‘maar bij jullie niet. Als je Willem commandeert, doet hij juist niet wat je zegt. Niemand wil gecommandeerd worden. Maar hij zou ook elke ruimte om te onderhandelen verliezen als hij alleen maar deed wat jij zegt.’ Willem denkt na. ‘Zo is het,’ zegt hij dan. ‘Bovendien ben ik mans genoeg om een serieus gesprek mee te voeren.’ Willem en Marjan doen allebei een concreet voorstel om de situatie van hun dochter te verbeteren. In twee korte onderhandelingsrondes bereiken zij vervolgens een akkoord. Dit betreft een simpele ingreep met grote gevolgen: voortaan maken ze geen ruzie meer over Myrthe als zij er bij is. Daardoor daalt de spanning tijdens maaltijden sterk en Myrthe schuift uit zichzelf vaker aan. Aangemoedigd door dit succes slagen Willem en Marjan er in om steeds meer beslissingen samen te nemen. Volgens de laatste berichten is het met de intimiteit ook beter gesteld. Tijdens een vakantie hoeven stellen even niet aan hun problemen te denken. Ook negatieve gedragspatronen spelen dan geen rol. Maar uiteindelijk moeten zij de problemen thuis aanpakken. Vakantie moet geen vluchten zijn, maar uitrusten na het actief veranderen van een slechte situatie. +




Sluiten

INHOUDSOPGAVE