Radar+ Online

Word Abonnee

Interview: Lara Aerts fotografie: Wout Jan Balhuizen

_MG_8400ccC.jpg

We moeten echt meer doen om de aarde te redden

Het Nederlandse gezin koopt, eet, woont, rijdt, vliegt, kortom: lééft. De impact daarvan op het milieu is groter dan je denkt. Babette Porcelijn (industrieel ontwerpster, getrouwd, twee kinderen van 11 en 8) schreef daarover het boek De Verborgen Impact. Het staat bomvol tips over wat we kunnen doen om de wereld leefbaar te houden.

Boodschappen doen?

  • ga op de fiets! Koop plantaardige zuivel (melk en yoghurt van soja).
  • Koop zo min mogelijk producten waar palmolie in zit.
  • Koop lokale seizoens­producten of kies voor blik of diepvries. Koop producten die bijna over de datum zijn en gebruik ze meteen.
  • En vooral: koop alleen wat je echt nodig hebt.

‘Houd je vast,’ zei Babette’s man op een dood­gewone zondagmiddag die ze samen op de bank doorbrachten. ‘Wist je dat de zestien grootste containerschepen ter wereld net zoveel zwavel uitstoten als alle auto’s op aarde tezamen?’ Babette was met stomheid geslagen: ‘Ik dacht altijd dat vervoer per schip wel oké was.’ Ze realiseerde zich natuurlijk dat er niet slechts zestien containerschepen rondvaren, maar vele duizenden, met de bijbehorende uitstoot. Babette: ‘En wat vervoeren die schepen? De spullen die wij in de winkels kopen. Het graan voor ons brood, de kolen voor onze elektriciteitscentrales, onze iPads, meubels, sokken, avocado’s, speelgoed, auto’s en ga zo maar door.’ Babette’s man kwam met nog een feit: per dag verdwijnen er 27 miljoen bomen méér dan erbij komen. Onder andere om plaats te maken voor landbouwgrond waarop we het voedsel verbouwen voor de koeien die wij opeten en de palmolie die in bijna al onze voedingsmiddelen verwerkt zit. Het was voor Babette een wake-up call: ‘Ik dacht altijd dat we als consument niet zoveel invloed hadden op het milieu en dat we in Nederland bovendien best goed bezig waren - we scheiden ons afval en de sloten worden schoner. Niet dus: buiten onze landsgrenzen gebeurt van alles wat we niet zien, maar waar we wél de oorzaak van zijn: de verborgen impact, heet dat. We hebben onze milieu- impact niet verminderd, alleen verplaatst.’ Na die zondagmiddag sloeg Babette aan het lezen, rekenen, onderzoeken, spitten en graven. Ze ontdekte hoe enorm die verborgen impact was. ‘Wat we zien is de benzine voor de auto, de afgedankte ijskast, de verwarmingsketel en de plastic verpakking van ons voedsel. Maar driekwart van de impact zien we niet: de mijnbouw, de productie en het transport van onze consumptiegoederen.’ Een goed voorbeeld van verborgen impact is kraanwater. Daarvan gebruiken we volgens Babette gemiddeld zo’n 85 tot 120 liter per persoon per dag. Dat is veel, maar toch slechts 1% van ons hele watergebruik. De rest (99%) zit verborgen in de productie van ons eten (86%), spullen (13%) en een beetje in kleding. Babette: Je denkt dus misschien goed bezig te zijn door die kraan dicht te draaien tijdens het tandenpoetsen, en dat is ook zo, maar je kan véél meer water besparen door minder vlees te gaan eten.’

Babette: ‘Per dag verdwijnen 27 miljoen bomen méér dan erbij komen, omdat wij vlees willen eten’

Ander voorbeeld: de impact van wonen. ‘Je denkt bij milieuvervuiling aan het stoken van de kachel, maar ruim eenderde zit ‘m in de bouw van het huis. Echte milieuwinst boek je door klein te wonen.’ Babette liet door een onderzoeksbureau een top tien opstellen van de grootste impacts in ons dagelijks leven. Op nummer 1: het kopen van spullen. En het transport met die zeeschepen is nog niet eens het meest vervuilende aspect daarvan, dat zijn de mijnbouw en industrie. Op nummer twee staat het eten van vlees. Dieren scheiden schadelijke gassen uit, er worden regenwouden gekapt voor hun veevoer en er wordt land, water, pesticiden en kunstmest gebruikt in deze sector. Pas op nummer 6 staat vliegen (bij 4200 km per jaar, een retourtje Sicilië of Porto). Babette: ‘Ik vond het verhelderend. Want nu wist ik ook hoe we ons leven kunnen aanpassen. En ik wist: wat wij als consumenten kunnen doen is géén druppel op een gloeiende plaat. We hoeven niet te wachten tot de overheid iets doet, tot bedrijven tot actie overgaan. Verandering van wat we kopen en eten, hoe we wonen en ons vervoeren, heeft enorme impact!’

De gevolgen liggen in de toekomst, dus niemand doet iets
Met die veranderingen beginnen we liefst vroeger dan later. ‘Natuurlijk wist ik wel dat de wereld er niet best bijstaat op het gebied van milieu, natuur en klimaatverandering. Maar dat het zó erg is? In 2050 zijn er 9 tot 10 miljard mensen op de wereld. De welvaart stijgt met een factor 2,7. Tegen die tijd hebben we vier aardes nodig, en de ene aarde die we hebben maken we in rap tempo kapot. De gevolgen? Grote gedeelten van de wereld raken onbewoonbaar, er ontstaan voedseltekorten, klimaatoorlogen en enorme vluchtelingenstromen.’ Waarom wij mensen evengoed gewoon doorgaan met vervuilen? Volgens Babette komt dat door de zogenaamde ‘uitgestelde feedback’. ‘Als een op de vijf mensen direct dood zou neervallen bij het opsteken van een sigaret zou niemand meer roken. Hetzelfde geldt voor het klimaat: als we morgen tot onze liezen in het water staan als we vandaag een biefstuk eten, worden we op slag veganistisch. Maar dat is niet zo: de gevolgen van ons handelen liggen in de toekomst.’ Babette en haar man zijn flink anders gaan consumeren. ‘Ik heb die top tien van impacts als leidraad genomen. We kopen dus bijna geen spullen en kleren meer. Geen boeken, prullen bij Action, gadgets, meubels enzovoorts. Een nieuwe telefoon koop ik alleen als de oude echt stuk is, en het liefst tweedehands.’ Voor zichzelf vinden ze het niet moeilijk, lastiger is het om voor de kinderen anders te leven. ’Je hebt Sinterklaas, verjaardagen, traktaties, een beloning voor een goed rapport. En dan hebben ze ook nog zakgeld dat ze gebruiken om dingen te kopen. Stop ik daar mee, dan wijken ze enorm af van de sociale norm.’ Het gezin is gestopt met vlees kopen en ze gebruiken zo min mogelijk dierlijke producten. ‘Ik eet hummus in plaats van kaas.’ De rest van het voedsel is lokaal geproduceerd en uit het seizoen. Voorheen vloog het gezin eens per jaar naar een Europese vakantiebestemming. ‘Nu doen we huttentochten en toen ze kleiner waren, zijn we met de kinderen in fietszitjes naar Rome en Praag gefietst. We fietsten van speeltuin naar speeltuin.’ De stroom in huis is groen. ‘We hebben ook een stukje windmolen gekocht.’ Verder staat Babette kort onder de douche. ‘Eén seconde de warme kraan aanzetten verbruikt net zoveel energie als drie minuten elektrisch scheren. Kort douchen maakt echt verschil.’ Het leven is er niet kariger op geworden, vindt ze.

‘Minder spullen kopen voelt als een opluchting, als minder ballast en zooi in mijn huis. Door de verandering van dieet ben ik gezonder en blijf ik op gewicht.
De vakanties zijn fantastisch. We gaan echt op avontuur en omdat we langzaam bewegen zien we onderweg landschappen en culturen veranderen. Het is veel leuker dan die vliegvakanties naar drukke eilanden.’ Is Babette niet pessimistisch geworden van al die doemscenario’s over de toekomst? ‘Ik ben bezorgd, maar ik ga niet bij de pakken neerzitten. Het idee dat ik iets substantieels doe waar de wereld baat bij heeft, geeft veel voldoening en zelfs geluk.’ De Verborgen

Impact (€ 22,50) bestel je via deverborgenimpact.nl.

 

Impact_top_10




Deze website maakt gebruik van Cookies. Waarom? Klik HIER voor meer informatie.