Radar+ Online

Word Abonnee

Tekst: Wilma van Hoeflaken | illustratie: Designed&Delivered

BN_hoofd-ontslag.jpg

Baan kwijt wat nu?

Als de eerste paniek is gezakt, ga je aan de slag. Want je hebt heel wat te regelen als je hoort dat je bent ontslagen. Een adviseur vinden bijvoorbeeld. Lees hier wat je allemaal moet doen, en wat je vooral niet moet doen.

 

exit

Misschien ben je zelf werkloos. Misschien je buurman. Of je vriendin. Of jullie alle drie. Sandra van der Giesen, advocaat bij JPG Advocaten in Gouda: ‘Nog maar een paar jaar geleden probeerden mensen die wisten dat ze ontslagen zouden worden hun dienstverband zo lang mogelijk te rekken. Dan hoefden ze niet te solliciteren vanuit werkloosheid, maar konden ze bij sollicitaties zeggen: ik heb een prima baan, maar ik heb behoefte aan een nieuwe uitdaging.’’ Nu maakt ze dat nooit meer mee. ‘In het huidige economische klimaat is het gerechtvaardigd om werkloos te zijn. Als je zegt dat je om bedrijfseconomische redenen ontslagen bent, heeft iedereen daar begrip voor.’ Het komt ook voor dat werknemers ontslagen worden omdat hun baas vindt dat ze niet goed functioneren. Maar ook dát is vaak een gevolg van de moeilijke economische situatie, stelt Van der Giesen. ‘Als de positie van een onderneming nijpender wordt, is er sneller kritiek op het functioneren van medewerkers en ontstaan er sneller conflicten. Dan speelt het bedrijfseconomische belang indirect toch een rol.’

Heb je bij ontslag altijd een advocaat nodig?
Het hangt er vanaf, vindt Van der Giesen. ‘Bij collectief ontslag is er meestal een sociaal plan, waar de medezeggenschapsraad of de ondernemingsraad al naar heeft gekeken. Daarin staan bijvoorbeeld afspraken over herplaatsingsmogelijkheden of ontslagvergoedingen. De contouren liggen vast. Als advocaat kun je nog checken of de regels goed gevolgd zijn. Over het algemeen geldt dat bij een collectief ontslag veel zaken al goed geregeld zijn.’ Als er sprake is van individueel ontslag, is het verstandig om hoe dan ook een deskundige in te schakelen, vindt Van der Giesen. ‘Een advocaat, je vakbond, iemand in je omgeving.’

Wat moet je vooral wel doen, en wat vooral niet?
Volgens Van der Giesen komt het geregeld voor dat een werkgever tegen een werknemer zegt: ‘Je wordt ontslagen, maar schrik niet, want we gaan een prima regeling treffen. Ga lekker naar huis, rust een paar dagen uit, en dan komen wij met een voorstel.’ Van der Giesen vindt het niet verstandig om zomaar thuis te gaan zitten. ‘Je kunt protesteren en letterlijk blijven zitten, maar daar win je niet veel mee. Je kunt ook naar huis gaan en een brief schrijven aan je werkgever. Maak bezwaar tegen het feit dat je naar huis bent gestuurd en schrijf dat je beschikbaar bent om je werk te hervatten. Je werkgever zal daar doorgaans geen gebruik van maken, maar hij snapt ondertussen wel dat jij je niet als een mak schaap laat wegsturen.’ Positief reageren en zeggen dat je zeker geïnteresseerd bent in een mooi aanbod van je werkgever is niet handig. Van der Giesen: ‘Dat geeft direct marktwerking, dan zakt de prijs. Als je niet weet wat wijsheid is, kun je het best je pokerface opzetten. En wat je nooit moet doen: zomaar tekenen. Denk rustig over het voorstel na, slaap er een nachtje over, leg het voor aan iemand die er verstand van heeft.’

Nieuwe regels in 2015
* Kortere WW
De maximale duur van de WW wordt tussen 2016 en 2019 in stappen afgebouwd van 38 maanden naar 24 maanden. Nu mag je het eerste jaar dat je werkloos bent nog selectief zijn en alleen banen accepteren die aansluiten bij je opleiding en ervaring. Vanaf 1 juli 2015 is dat een halfjaar. Daarna moet je elke baan accepteren. Als je dat niet doet, kun je je WW-uitkering kwijtraken. Als je loon lager is dan je uitkering, wordt het door de WW aangevuld. Overigens kunnen werkgevers en vakbonden in CAO’s nog steeds afspraken maken om WWuitkeringen aan te vullen, ook na 24 maanden.
* Procedure aangepast
Werkgevers kunnen met ingang van 1 juli 2015 bij een ontslagaanvraag niet meer kiezen tussen UWV en de kantonrechter. Ontslag om bedrijfseconomische redenen gaat via het UWV, ontslag om andere redenen – bijvoorbeeld een conflict – via de rechter. Werkgevers en werknemers zullen, net als nu, samen afspraken kunnen maken en een vaststellingsovereenkomst kunnen opstellen.
* Ontslagvergoeding
De kantonrechtersformule verdwijnt. Vanaf 1 juli 2015 krijg je als je minstens twee jaar in dienst bent geweest bij ontslag een ‘transitievergoeding’ mee. De transitievergoeding is een half maandsalaris per gewerkt jaar en maximaal € 75.000. Als je bij een klein bedrijf werkt dat er financieel niet goed voor staat, heb je pech. In dat geval mag de werkgever een lagere transitievergoeding betalen.



Kun je zomaar ontslagen worden?
Je werkgever kan je niet een brief sturen waarin staat dat je met ingang van die en die datum ontslagen bent. Dat is niet rechtsgeldig. Een werkgever die een werknemer wil ontslaan, kan naar de rechter stappen en vragen om ontbinding van de arbeidsovereenkomst. Een andere mogelijkheid is dat de werkgever een ontslagvergunning aanvraagt bij het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV). De keuze ligt bij de werkgever. ‘De derde mogelijkheid is een vaststellingsovereenkomst tussen de werkgever en de werknemer’, zegt Van der Giesen. Zij schat dat het grootste deel van de ontslagzaken via een vaststellingsovereenkomst verloopt.

Ontslag krijgen kan dus op drie manieren. Wat is de beste?
‘De route via het UWV duurt meestal langer dan bij de rechter’, zegt Van der Giesen. ‘Bovendien moet de werkgever nog de opzegtermijn in acht nemen nadat hij van het UWV de ontslagvergunning heeft gekregen. Het voordeel voor de werknemer kan zijn dat het lang duurt voordat het ontslag een feit is. Het nadeel is dat de werknemer geen ontslagvergoeding krijgt als het ontslag via het UWV verloopt, tenzij dit is afgesproken, bijvoorbeeld in een Sociaal Plan. Het nadeel van geen ontslagvergoeding is groter naarmate je ergens langer hebt gewerkt, want dan is de vergoeding hoger.’ Als een werknemer in de UWV-route toch een ontslagvergoeding wil, kan hij zelf na het ontslag een ‘kennelijk onredelijke ontslagprocedure’ beginnen bij de kantonrechter. Van der Giesen: ‘Maar dan is de vergoeding meestal veel lager dan wanneer de werkgever rechtstreeks kiest voor de ontslagprocedure via de kantonrechter.’ Als een werkgever niet naar het UWV gaat, maar de kantonrechter vraagt om ontbinding van de arbeidsovereenkomst, kan de procedure in een paar weken afgerond zijn. Dat is gunstig voor de werkgever. En voor de werknemer is het gunstig dat hij dan meestal een ontslagvergoeding krijgt. Er zit echter een addertje onder het gras. ‘Als de rechter de arbeidsovereenkomst ontbindt, houdt hij geen rekening met de opzegtermijn’, waarschuwt Van der Giesen. ‘Dan heb je geen baan en geen inkomen meer, maar het UWV keert nog geen WW uit. Je zit in de wachttijd, zoals dat heet.’ Dan heb je weliswaar een ontslagvergoeding, maar je zit ook een of meer maanden zonder inkomen. 

Wat leg je vast in een vaststellingsovereenkomst?In een vaststellingsovereenkomst maken de werkgever en de werknemer, of diens advocaat, afspraken over van alles en nog wat. De officiële einddatum van de arbeidsovereenkomst, de laatste werkdag, de ontslagvergoeding, wat er gebeurt met verlof en vakantiedagen, afspraken over een eventueel concurrentiebeding, misschien een getuigschrift, misschien nog een opleiding op kosten van het bedrijf om je kansen op nieuw werk te vergroten. Van der Giesen: ‘Beide partijen kunnen ongeveer inschatten wat eruit komt als je naar de rechter gaat of naar het UWV. Dat heb je in je achterhoofd als je onderhandelt over de afspraken in de vaststellingsovereenkomst.’

Hoe ziet de ontslagvergoeding eruit?
Sinds 1 januari 2014 moet je direct belasting betalen over de ontslagvergoeding. Van der Giesen: ‘Als je aan het begin van het jaar ontslagen wordt en de rest van het jaar WW krijgt, is je inkomen in dat jaar laag. Dan betaal je uiteindelijk over de ontslagvergoeding relatief weinig belasting, want je krijgt belasting terug. Maar als je het hele jaar goed verdiend hebt en aan het einde van het jaar ontslagen wordt en een ontslagvergoeding krijgt, loop je het risico dat je 52% belasting betaalt over de vergoeding.’ Het kan gunstig zijn om met je werkgever af te spreken dat je een deel van de vergoeding gebruikt voor een opleiding. Die kosten gaan dan van het bruto bedrag af, dus daar betaal je geen belasting over. ‘Een werkgever heeft een totaalbedrag in zijn hoofd wat hij kwijt is aan de ontslagen werknemer’, zegt Van der Giesen. ‘Of dat bedrag dan besteed wordt aan een vergoeding, een bijdrage in de advocaatkosten of een opleiding, maakt voor een werkgever niet uit. Ook dat soort afspraken leg je vast in een vaststellingsovereenkomst.’

Kijk in de RADAR+ (nr. 4 - 2014) voor meer informatie over:

* De ww - waar kun je op rekenen?

* Wie betaalt het juridische advies?

* Wat is de kantonrechtersformule?




Deze website maakt gebruik van Cookies. Waarom? Klik HIER voor meer informatie.