RADAR+ Online

Word Abonnee

Tekst: Ad Fransen

lawnmower-384589_1920_2.jpg

Weg met de verspilling

Sparen en bezuinigen op de huishoudpot. En dan merk je ineens dat je ook nog eens meehelpt aan een duurzame wereld. Dat geeft een lekker gevoel.

 

Schermafbeelding 2015-05-21 om 10.12.44

 

Schermafbeelding 2015-05-21 om 10.13.02

 

Schermafbeelding 2015-05-21 om 10.12.54

'De crisis is een kans,' hoorde ik laatst iemand zeggen tijdens een gezellig etentje. Een kans voor wat dan? Nu de crisis zelfs hand in hand gaat met een recessie zie ik niet meteen zo veel kansen. Alles wordt eerder minder. Dat zag ik dus fout. Tevreden zijn met minder, daar zit 'm juist die kans in. De wereld zou er in ieder geval heel erg van opknappen als we met z'n allen eens wat rustiger aan gingen doen, onze consumptiedrift zouden temperen. Horen we hier een echo van de jaren zestig? Toen hippies riepen: 'Weg met de consumptiemaatschappij!' Misschien een beetje wel, maar met dit verschil: de weerzin tegen het gedachteloze consumeren is niet langer een holle frase van een stelletje alternatievelingen, maar een serieuze levensstijl geworden voor mensen zoals jij en ik. Ze noemen het consuminderen en komen er vrolijk voor uit. 'Als ik vertel waar ik mee bezig ben krijg ik heel veel positieve respons, mensen willen vaak weten hoe ik het doe,' zegt Adine Versluis die een communicatiebureau heeft en sinds de bankencrisis van 2008 serieus begon met consuminderen. Wie net als Adine zuiniger en zorgvuldiger wil consumeren krijgt van haar steevast te horen dat je eerst eens een tijdje grondig je bankafschriften en kassabonnetjes moet bestuderen. 'Je moet goed weten waar je je geld aan uit geeft. De meeste mensen beginnen met consuminderen omdat ze beter op de centjes moeten passen, ze hebben bijvoorbeeld ineens minder werk, de hypotheeklasten worden hoger, de kinderen gaan studeren, noem maar op. Hebben ze nooit beseft, maar ineens ontdekken ze dat er heel veel valt te besparen op de dagelijkse boodschappen. Ik gooide vroeger mijn karretje ook klakkeloos vol. Nu heb ik altijd een lijstje bij me waarop precies staat wat ik nodig heb. Daar houd ik me aan.' Als Adine in het weekend op het parkeerterrein van een supermarkt al die mensen de kofferbak van hun auto ziet volstouwen 'alsof de volgende dag de wereld vergaat', krijgt ze iets fiers over zich. 'Als je je verdiept in waar je mee bezig bent dan gaat het mateloze consumeren je vanzelf tegenstaan. Het is een kick dat het voor mij niet meer hoeft. Dat gevoel motiveert me enorm. Het zit 'm vaak in heel voor de hand liggende zaken. Iedereen kan het. Vroeger stond de verwarming hier ook altijd te loeien. Als je thermostaat een paar graden lager zet, scheelt dat al gauw zeven procent op je energierekening.' Wat dat betreft kunnen we volgens Adine nog wel wat leren van onze ouders en grootouders die ons tot vervelens toe tot de orde riepen: 'Deuren dicht, lichten uit!' en: 'Heb je het koud, dan trek je maar iets warms aan.' In eerste instantie was het Adine Versluys niet direct te doen om een betere, duurzame wereld. Nu gaan consuminderen en duurzaamheid hand in hand, maar toen ze eraan begon, werd ze vooral gedreven door een drang naar financiële onafhankelijkheid: 'Het geld dat ik spaar gaat naar de aflossing van mijn hypotheek. Dan is het huis straks echt van mij en ben ik niet meer afhankelijk van een bank. Dat slaapt een stuk lekkerder in deze tijden.'

Twee buren, één boormachine
Consumeren, shoppen is en blijft natuurlijk veel leuker dan consuminderen, dan jezelf hele tijd een tik op je vingers geven als in de koekjestrommel wilt. En overal liggen de verleidingen op de loer, zelfs de meest overtuigde consuminderaar moet elke keer weer oppassen dat hij zich niet laat lekker maken. Voor je het weet doe je toch een impulsaankoop. In huize Versluis zijn ze er zo langzamerhand op getraind en is de eerste vraag altijd: heb ik het nodig? En dat doet helemaal geen pijn. 'Je hoeft niet per se chagrijnig te worden van consuminderen. Ik douche niet in het donker en trek niet vijf keer thee van hetzelfde zakje. Leven als vrekken, dat zou ik heel vervelend vinden. En wanneer ik tot de conclusie kom dat ik iets niet nodig heb, maar dat ik er toch plezier aan zou kunnen beleven, dan haal ik het echt wel in huis. Je moet soms gewoon wat meer geduld hebben en niet direct iets willen bezitten.' Een andere maatregel die Adine heeft genomen in het kader van consuminderen is dan ook: altijd een dag wachten met het kopen van iets moois. 'Als je het de volgende dag nog steeds wilt hebben, dan is de kans op een onzinaanschaf veel kleiner. En zo erg is het toch niet om je af te vragen of je iets echt nodig hebt. Of dat je denkt: misschien valt dat kapotte apparaat wel te repareren in plaatst van het meteen te vervangen? Use, reduce, recycle, repair... dat vind ik een mooi rijtje,' zegt Adine die de smaak van het montere minderen goed te pakken heeft en aan dit rijtje het liefst nog share (samen delen) zou willen voegen. 'Ik woon buiten, de buren hebben net als ik een flinke tuin. Om het gras te maaien hebben we allemaal zo'n trekkertje nodig. Je zou kunnen overwegen om zo'n ding in de toekomst samen aan te schaffen en dan meteen een hele goeie, die best duur mag zijn, maar dan wel heel lang meegaat. Dat is ook winst.' Ging het maar zo makkelijk, zou elke buurman ook maar meteen denken: Ha, fijn consuminderen, gaan we doen, goederen en diensten ruilen, daar wordt het leven pas duurzamer van. En gezelliger misschien ook. Want is het niet tikkeltje overdreven dat in een willekeurige straat op elk adres twee boormachines in de kast liggen.



Bepaalde spullen kun je toch gewoon met elkaar delen. Zouden we met z'n allen toch best willen? Of niet? Niet dus, zegt Gerrit Antonides, hoogleraar Consumentengedrag aan de Universiteit van Wageningen. Hij wil geen roet in het eten gooien, maar de professor denkt dat daarvoor het individualisme, het willen hebben, hebben en nog 'ns hebben te diep in ons verankerd zit: 'En de trend is juist personaliseren, dat iedereen zijn eigen spulletjes wil, helemaal voor zich alleen, en het liefst zo origineel mogelijk. Auto's, scooters, schoeisel, je kunt zelfs je spijkerbroek laten maken, precies zo uniek als jij 'm wilt. Bijzonder zijn, daar betaalt de consument graag voor.' Het consuminderen dat gebaseerd is op diensten of spullen delen met elkaar, is volgens hem eigenlijk alleen maar weggelegd voor betrekkelijk besloten gemeenschappen. 'Als je bijvoorbeeld op een hofje woont of een klein woonerf, dan is het contact tussen de mensen frequenter en dan kun je ook makkelijker delen of poolen. Maar dan nog vraag ik me af of het dan wel storm loopt. Veel luxe goederen - zoals een elektrische boormachine - zijn immers zo goedkoop geworden. Zelf kopen scheelt veel gedoe.' Misschien een aantal pioniers daargelaten, maar Antonides denkt ook niet dat consuminderen rechtstreeks ontspruit uit idealistische of altruïstische motieven. 'Vaak wordt er geconsuminderd uit puur persoonlijke afwegingen. In Amsterdam zie je dat het autodelen steeds populairder wordt met initiatieven als Connect Car. Niet uit milieuoverwegingen maar omdat je daar je auto niet meer fatsoenlijk kwijt kunt, of dat de parkeervergunning of het autorijden sowieso veel te duur is geworden.'

 

Blij met de helft
Voor welke redenen dan ook, het besluit om de auto de deur uit te doen, zou het begin kunnen zijn van een leven als bewust en bewogen consuminderaar. Antonides: 'Het verlies van de auto wordt misschien gecompenseerd door het goede gevoel dat je eraan over houdt. Je kunt je in eigen kring erop beroepen dat je verantwoord bezig bent. En misschien gaat iemand verder nadenken op welke gebieden er nog meer te minderen valt. Van spullen de deur uit doen, kun je blij worden. Vergelijk het met iets geven aan een goed doel.' Dat zagen we al bij Adine; hoe gemotiveerd ze ondertussen is. Ze gebruikt natuurlijk geen plastic tasjes voor haar boodschappen, maar een echte tas. 'Daar herken je in de winkel vaak de echte consuminderaar aan,' zegt ze. Ook koopt ze bewust geen groente en fruit meer dat in plastic is verpakt. 'Je gaat steeds meer je grenzen verleggen.' Grenzen verleggen daar weet Bethine alles van. Zij noemt zich op haar blog graag 'de Spaarmoeder'. Haar methode is wel heel Spartaans: hanteer het halveringsprincipe, probeer bij alles eerst eens of je ook met de helft uitkomt of tevreden kunt zijn. Niet dat zijzelf plotseling heel zuinig aan moest doen, het consuminderen ontstond helemaal niet vanuit een nijpende financiële situatie. Zij en haar man hadden allebei een goedbetaalde baan, een prachtig huis in het Rotterdamse Kralingen en verder alles wat hun hartje begeerde. Elke maand hielden ze zelfs flink wat spaargeld over. Het ging goed, zo goed zelfs dat aanvankelijk het plan ontstond om te consuminderen met als doel om op hun vijfenvijftigste te kunnen stoppen met werken. Dat zou nog steeds mooi zijn, maar dat is allang niet meer het hoofddoel.

Er kwamen twee kinderen bij, Bethine ging zich verdiepen in duurzaamheid, ze zei haar baan op en het gezin verhuisde vervolgens naar een gehucht in de buurt van Bergen op Zoom. Daar is consuminderen een dagelijkse levensinvulling geworden. En het loont: 'We eten voor tachtig procent biologisch, we zijn matig in energieverbruik, weigeren voedsel te kopen dat in verpakkingsmateriaal zit, we zoeken alternatieven voor chemische schoonmaakmiddelen, we kopen sowieso veel minder, en ja, laten we dat vooral niet vergeten: ons spaargeld staat nu op een duurzame bank. Het consuminderen maakt tevreden mensen van ons, het leven is niet meer zo jachtig.' Met een voldaan gevoel constateert Bethine nu dat ze maar zo'n vijfenzestig euro per week aan huishoudgeld kwijt is voor het hele gezin. 'En dat terwijl het Nibud het veelvoudige rekent.' Dan hangt ze niet de vrek uit, maar haalt ze wel veel voedsel rechtstreeks van de boer. En ze verbouwt zelf een beetje groente. En dat is niet voor iedereen weggelegd. Maar ook zonder een boer in de buurt of een eigen lapje grond kun je volgens Bethine nadenken over wat je eet. 'Wel eens al die dure zakken wokgroenten gezien bij de supermarkt?' zegt ze. 'Je kunt vele malen goedkoper uit zijn als je zelf een hele kool koopt, een paar courgettes, paprika's, uien en wat losse prei. Daarmee kun je thuis eindeloos variëren en je eigen zakjes wokgroenten samenstellen. Die kun je gewoon invriezen.' Heel soms is gezond of duurzaam leven iets prijziger, geeft ze toe, maar: 'Omdat je geen eten wilt weggooien, omdat je precies weet wat je verbruikt en dus heel bewust inkoopt, scheelt dat op den duur toch weer geld.' Als consuminderaar houdt Bethine veel geld over en de levenskwaliteit is er ook nog eens op vooruit gegaan. Wat wil je nog meer? Nou ja, er zijn wel eens momenten dat ze even niet meekomt met de grote stroom. 'Ik kom niet meer zo vaak in de reguliere winkels dus ik kan niet meepraten over kortingsacties bij de Bijenkorf of speciale aanbiedingen van Nespressocupjes.' Erg rouwig is Bethine daar niet om. En daar staat weer tegenover dat als het onderwerp consuminderen ter sprake komt, iedereen een en al oor is voor haar.+




Sluiten

INHOUDSOPGAVE
In dit RADAR+ magazine
004_BW_RADAR6.jpg
Deze website maakt gebruik van Cookies. Waarom? Klik HIER voor meer informatie.