RADAR+ Online

Word Abonnee

tekst: Irene van den Berg

GettyImages-643821051.jpg

Over geld praat je niet

We delen blunders, angsten en intieme ­­­liefdesperikelen met onze vrienden. Maar geld is een taboe­­onderwerp. Waarom is dat toch? ‘Ik vond het altijd zo ongemakkelijk om over de rekening te praten dat ik hem meteen van tafel pakte en iedereen trakteerde.’

Gezellig wat eten in een gezellig eetcafé, zo had ik me de avond voorgesteld. Maar mijn vriendin, die zou reserveren, had het beste restaurant van de stad uitgekozen. Met bijbehorende prijzen. Ik was net afgestudeerd en hopte van bijbaan naar bijbaan. Toen ik zag waar we gingen eten, schrok ik. Dit restaurant paste totaal niet bij mijn ­budget. Die angst werd bevestigd toen ik de menukaart onder ogen kreeg. Terwijl mijn vriendin door ratelde over het lekkere eten, rekende ik stilletjes uit of ik die maand mijn huur nog kon betalen. Wat ging er mis? De vriendin in kwestie en ik hebben altijd al een andere portemonnee gehad. Zij groeide op in een vermogend gezin en ging bovendien eerder werken. Tot dat etentje was dat nooit een ­probleem. We kookten meestal voor elkaar, en geld was nooit een gespreksonderwerp. Waarschijnlijk ging ze er vanuit dat ik meer kon betalen nu ik werkte. Het was fijn als ze dat even gecheckt had. Maar ik had ook duidelijker ­kunnen zijn over mijn idee van de avond.


Kwestie van duidelijke afspraken

Gedoe over geld is meestal te voorkomen als je vooraf goede afspraken maakt en je verwachtingen uitspreekt, stelt sociaal psycholoog en etiquettedeskundige Beatrijs Ritsema. ‘Het is niet vreemd om vooraf te zeggen dat je ergens wilt eten waar je voor minder dan twintig euro een hoofd­gerecht kunt bestellen. Je hoeft je daar niet voor te schamen en je bent ook niet verplicht je financiële situatie uit de doeken te doen. Je maakt gewoon je verwachtingen duidelijk’, stelt Ritsema. Toch is dat nog niet zo gemakkelijk. ‘Geld is vaak een taboeonderwerp binnen vriendschappen. Dat heeft ook te maken met onze cultuur. In Nederland vinden we geld een privékwestie. Het gaat niemand wat aan hoeveel we verdienen of wat er op onze bankrekening staat, zo krijgen we tijdens onze opvoeding mee’, zegt Nathalie van Wingerden, oprichter van het financiële platform ­How2spendit.nl en auteur van De financiële detox. ‘Daardoor voelt het ongemakkelijk als we het er ineens wel over moeten hebben, bijvoorbeeld als er een ­rekening gedeeld moet worden, of wanneer we nog geld tegoed hebben van een vriend.’ Zelf vond ze dat jarenlang ook lastig. ‘Ik vond het altijd zó ongemakkelijk om over de rekening te ­praten dat ik hem meteen van tafel pakte en iedereen trakteerde. Achteraf baalde ik dan omdat ik het geld ook niet altijd had’, vertelt Van Wingerden. Uiteindelijk zat er niets anders op dan het er met haar vriendinnen over te hebben. ‘Zij letten er nu ook op dat ik niet te vaak betaal.’ Daarnaast bood de techniek uitkomst. ‘Met de app Tikkie kun je tegenwoordig gemakkelijk via Whatsapp een betaal­verzoek sturen. Heel fijn, zo is het net of Tikkie om het bedrag vraagt, niet ik.’


Met échte vrienden kun je overal over praten

Praten is uiteindelijk de enige manier om taboes te doorbreken, zegt ook Simon Vuyk, auteur van het boek Echte vriendschap – Verhalen van (on)bekende Nederlanders. ‘Door onderwerpen te bespreken die je lastig vindt, verdiep je je vriendschap. ­Vandaag gaat het over de rekening van het eten, maar morgen misschien wel over een ziek kind. Dan is het belangrijk dat jullie de vriendschap een ­bepaalde diepgang hebben gegeven. En dat lukt niet wanneer je lastige onderwerpen uit de weg gaat.’ Volgens de zelfbenoemde vriendschapsgoeroe ­moeten we ook de verschillen met onze vrienden durven te benoemen. Al is dat nog niet zo gemakkelijk, zo heb ik zelf ervaren. Met de vriendin van het etentje deel ik dezelfde humor, gedrevenheid in ons werk en inmiddels ook een heel verleden. Maar onze portemonnees zijn anders, en het is niet leuk om dat te benoemen. Liever bespreek ik de zaken die ons binden. ‘Een gemiste kans. Met échte vrienden kun je overal over praten’, zegt Vuyk streng. Er zijn allerlei manieren om die financiële kloof te overbruggen. Jullie kunnen je uitjes bijvoorbeeld aanpassen aan degene met het laagste budget. ‘Of de vriend(in) die wat meer te besteden heeft, betaalt wat vaker. Daar is niets mis mee. Zolang het maar bespreekbaar blijft’, vindt Van Wingerden. We hoeven niet meteen bang te zijn dat dat de balans in de vriendschap verstoort. De relatie met kennissen zijn gebaseerd op wederkerigheid, maar bij goede vrienden zijn we minder bezig met ‘voor wat hoort wat’, ontdekten sociale wetenschappers. Zolang het verschil maar niet te groot wordt. ‘En je kunt natuurlijk ook iets terugdoen voor de ander wat geen geld kost’, zegt Vuyk.


Schaam je niet, praat over geld­problemen

Het voordeel van geldgesprekken met vrienden is dat je ook iets van elkaar kunt leren. Je wilt bijvoorbeeld een huis kopen, maar je bent een slechte onder­­­­handelaar. Dan is het fijn als je om tips kunt vragen. Bij financiële problemen zijn vrienden nog belangrijker. Uit onderzoek blijkt dat mensen met schulden zich vaker eenzaam voelen omdat ze uit schaamte niet over hun problemen praten. Zonde, want schuldenaren die een goede band hebben met vrienden en familie, blijken sneller uit de financiële problemen te komen.


No go! Geld lenen van én aan vrienden

Het is volgens Van Wingerden echter niet ­verstandig om geld te lenen van vrienden. ‘Ik raad altijd af om grote bedragen uit te lenen aan vrienden. Je bent geen bank, maar een vriend. Zo’n lening kan snel tussen de vriendschap in komen staan. Want wat bijvoorbeeld als je vriend de lening nog niet heeft terugbetaald maar wel lekker op vakantie gaat?’ zegt Van Wingerden. Help vrienden met schulden liever door ze uit te nodigen voor een etentje. Over etentjes gesproken, terug naar dat chique ­restaurant waar ik zat met mijn vriendin: dat was voor mij een dure les, want uiteindelijk moest ik later die maand geld lenen van mijn ouders om mijn huur te kunnen betalen. Sindsdien zorg ik ervoor dat ik het restaurant reserveer waar wij samen gaan eten. Ik heb het haar nooit verteld. Misschien durf ik het na dit artikel. 


Eerste hulp bij geldgedoe

Tips van sociaal psycholoog en etiquette- deskundige Beatrijs Ritsema

1 Een vriend betaalt niet terug. ‘Zeg: je bent het waarschijnlijk vergeten, maar ik krijg nog geld van je. Kun je me dat nu betalen? Zo beschuldig je hem er niet van dat hij opzettelijk niet betaalt en lijdt hij geen gezichtsverlies.’

2 Jij bent de Bob en je vrienden blijven maar drank bestellen. ‘Geef aan het begin van de avond aan dat je voor jezelf betaalt omdat je de Bob bent, of om andere reden niet drinkt. Die twee cola reken je dan zelf gewoon af. Iedereen begrijpt dat. Het wordt pas vervelend als je er achteraf mee komt.’

3 Je krijgt een heel duur cadeau en je hebt geen budget om ­het­zelfde terug te geven. ‘Dat is geen enkel probleem. Je geeft gewoon een cadeau terug dat binnen je eigen budget past. Een gegeven paard kijk je niet in de bek. Het is dus heel ongepast als de ander daarover gaat klagen.’

4 Je staat met tien vrienden in de kroeg. Rondje of niet? ‘Sta je met meer dan vier mensen in de kroeg, drink dan allemaal gewoon op je eigen rekening. Rondjes werken niet, want dan komen er maar een paar aan de beurt. En met een pot – of bestellen op rekening – loop je het risico dat de laatste die naar huis gaan met een hoge rekening blijven zitten.’




Deze website maakt gebruik van Cookies. Waarom? Klik HIER voor meer informatie.