RADAR+ Online

Word Abonnee

tekst: Jean-Pierre van de Ven | illustratie: Sophie van Boven

test.jpg

Kan je relatie tegen een stootje?

Niemand wil uit elkaar, maar de scheidingscijfers zijn nog nooit zo hoog geweest. Geef niet te snel op. Zorg dat je relatie tegen een stootje kan door een buffer te bouwen. Alvast een tipje? Gun elkaar eens wat, je hebt misschien wel altijd gelijk, maar je hoeft niet altijd gelijk te krijgen.

TIPS VOOR EEN DUURZAME RELATIE

- Beheers negatieve emoties: niet schreeuwen, slaan, schelden.
- Luister actief naar je partner; stel vragen, wees werkelijk geïnteresseerd.
- Toon positieve emoties; geef complimenten, bedank en/of steun de ander, zeg dat je van elkaar houdt. Vergeef elkaar voor fouten uit het verleden.
- Gun elkaar eens wat: je hebt misschien wel altijd gelijk, maar je hoeft niet altijd gelijk te krijgen. Bezorg de ander een goed gevoel.

Tachtig procent van alle volwassen Nederlanders heeft een relatie. De meeste mensen willen een duurzame relatie hebben, die dus de tand des tijds kan doorstaan. Helaas is dat niet iedereen gegund. In 2016 eindigde bijna veertig procent van de huwelijken in een echtscheiding, na gemiddeld vijftien jaar ‘eeuwige trouw’ (bron: CBS). Bij de mensen die ongehuwd samenwonen of die een geregistreerd partnerschap hebben, liggen de scheidingspercentages nog hoger. Klaarblijkelijk is het nog niet zo eenvoudig om langdurig een huishouden te delen met iemand van wie je aanvankelijk zielsveel hield.
Gelukkig wordt er tegenwoordig veel onderzoek naar relaties gedaan. Er is zelfs een hoogleraar duurzame relaties aangesteld aan de Radboud Universiteit, professor Esther Kluwer. Volgens Kluwer is het mogelijk om relaties te verstevigen, zodat ze tegen een stootje kunnen in moeilijke tijden. Een emotionele buffer geeft stellen de veerkracht om dagelijkse ergernissen en misverstanden, maar bijvoorbeeld ook financiële moeilijkheden of onenigheid over de opvoeding van kinderen, het hoofd te bieden.
Vraag is nu: hoe creëer je zo’n buffer? Uit onderzoek blijkt dat vijf positieve relatiefactoren de boel bij elkaar houden. Daarover later meer. Eerst moet je natuurlijk weten of je relatie in de gevarenzone zit. Welke signalen vertellen je dat het mis dreigt te gaan?


‘We groeien uit elkaar, maar de liefde is er nog’

Machteld en Duco zijn tien jaar getrouwd en ze hebben twee dochters. Ze bezoeken me voor relatietherapie omdat ze het niet eens kunnen worden over de plek waar ze zullen gaan wonen. Het gezin groeit uit het oude huis en Machteld wil graag in het groen gaan wonen. Duco wil in de stad blijven, dicht bij vrienden en familie. Deze kwestie sleept zich nu al bijna een jaar voort, zonder dat hun standpunten ook maar enigszins bij elkaar komen. Sterker nog, Machteld en Duco hebben steeds vaker ruzie, ook over zaken die niets met de verhuizing te maken hebben. De sfeer is gespannen. Machteld heeft geen zin meer in seks. Ze vinden het allebei vreselijk dat ze uit elkaar dreigen te groeien, omdat ze veel van elkaar houden.


Een eindeloze herhaling van beschuldigingen

Elk stel moet keuzes maken. Waar gaan we wonen? Hoe wordt de verdeling tussen werken en taken thuis? Hoe voeden we de kinderen op? Zulke keuzes maken een relatie tot een échte relatie. Stellen sluiten compromissen, of gunnen elkaar het laatste woord. Maar als een belangrijk vraagstuk blijft liggen, terwijl er dringend een oplossing moet komen, is dat een eerste signaal dat er iets misgaat.
Zoals bij Machteld en Duco het geval is, treedt vervolgens vaak een kettingreactie op. De ergernissen, de ruzies en de spanning die het gevolg zijn van hun besluiteloosheid vormen een tweede signaal dat ze moeten oppassen. Al gauw ontstaan patronen van ruziemaken. Relatietherapeut Sue Johnson heeft deze mooi beschreven in haar boek Houd me vast. Zoals het patroon ‘Zoek de boef’: partners beschadigen elkaar door een eindeloze herhaling van beschuldigingen.
Een ander signaal is de ervaring dat belangrijke behoeften niet worden vervuld. Denk aan de behoefte om gezien en gehoord te worden, de behoefte aan steun, of aan intimiteit. Als vervulling van zulke kernbehoeften lang uitblijft, krijg je het gevoel dat je van elkaar vervreemdt. Een gebrekkig seksleven, ten slotte, is soms, maar niet altijd, een teken dat de relatie aan onderhoud toe is. In elke relatie komen periodes voor waarin stellen minder vrijen. Dat hoeft geen probleem te zijn, zolang het niet te lang duurt. Als dat wel zo is en stellen doen er niets aan, hebben ze een probleem.


Stemverhef, stil zijn, luisteren, praten

Duco heeft de neiging om verbaal agressief te worden tijdens ruzies. Hij verheft zijn stem en zegt kwetsende dingen waar hij later spijt van krijgt. Tijdens het gesprek besluit hij om zich de komende weken in te houden. Machteld heeft juist de neiging om elk gesprek met Duco te mijden. Zij neemt zich voor om naar Duco te luisteren. Als Duco zich inhoudt, maar op vooraf afgesproken momenten juist wel spreekt, en als Machteld dan niet alleen haar eigen zegje doet, maar ook echt naar hem luistert, doorbreken ze het patroon van beschuldigen, kwetsen, en niet naar elkaar luisteren waarin ze waren terechtgekomen.



Vijf hulpronnen om een relatie duurzaam te maken


In het artikel 'Of memes and marriage' betogen psychologen Frank Fincham en Steven Beach van Florida State University dat positieve factoren ofwel hulpbronnen een relatie duurzaam maken. Hoe meer hulpbronnen een stel tot zijn beschikking heeft, hoe sterker hun emo­tionele buffer is. Volgens Kluwer gaat het vooral om impulscontrole, responsiviteit, positief affect, vergeving en opoffering. Laten we ze een voor een onder de loep nemen.

1. Impulscontrole: rustig blijven
Dit is het vermogen om je in te houden als de emoties oplopen. Lichamelijk geweld, schreeuwen en beledigen zijn zinloos. We doen zulke domme dingen toch, omdat we vinden dat we moeten reageren op wat onze partner doet: ‘Als mijn man niet luistert, moet ik wel doordrammen.’ De werkelijkheid is anders: als we rustig blijven, is de kans op een goed gesprek groter. Emoties beheersen begint met het voornemen om je in te houden. Zodra je merkt dat de temperatuur stijgt, onderbreek je het gesprek. Het is van cruciaal belang om zo vroeg mogelijk in te grijpen, dus zodra je enige boosheid of teleurstelling voelt. Als je allebei bent afgekoeld, zet je het gesprek voort. Ik spreek met stellen vaak af dat ze na hooguit 24 uur terugkomen op het gesprek dat een van beiden heeft stopgezet.

2. Responsiviteit: belangstelling tonen
Het cliché dat luisteren een kunst is, geldt zeker voor stellen in de gevarenzone. Actief luisteren is een hulpbron die je samen moet ontwikkelen door veel te oefenen. Je mond houden terwijl de ander spreekt is niet genoeg. Actief luisteren betekent ook doorvragen en checken of je hebt begrepen wat de ander heeft gezegd: ‘Je zegt dus dat je ongelukkig bent omdat we zo weinig praten. Klopt dat?’
Onder responsiviteit valt ook het zelf vragen naar zaken die je partner aangaan. Hoe was het op je werk? Hebben jullie die grote zaak afgerond? Hoe is het met je zieke vader? Laat geen gelegenheid voorbijgaan om belangstelling te tonen.

3. Positief affect: toon je gevoelens
Het is goed om elke positieve emotie (affect is een ouderwets woord voor emotie) aan elkaar te tonen. Zeg elkaar dat je van elkaar houdt, maar ook dat het een gezellige avond was, of dat je blij bent dat je partner dat akkefietje met de buren heeft opgelost. De kunst is natuurlijk om goed te doseren. Als je partner behoefte heeft aan steun vanwege een kwestie op haar werk, heeft het weinig zin om te zeggen dat ze een mooie jurk aan heeft.

4. Vergeving: zet je eigen gelijk in de ijskast
Aan deze factor komen maar weinig stellen toe als de spanning eenmaal hoog is opgelopen. Ze blijven oude koeien uit de sloot halen en elkaar vergissingen inpeperen, omdat ze graag gelijk willen hebben. Elkaar vergeven betekent je eigen gelijk even in de ijskast zetten. Je laat het verleden rusten, ook al zijn er dingen gebeurd die pijnlijk of vervelend waren. Timing is hier belangrijk. Als je nog veel pijn voelt, is het zinloos om een toneelstukje van vergiffenis op te voeren. Maar als je het enigszins over je hart kunt verkrijgen om het laatste restje pijn weg te slikken, doe dat dan. En spreek je dan zo expliciet mogelijk uit: ’Ik heb me rot gevoeld toen ik hoorde dat je hebt gezoend met de buurvrouw, maar ik heb besloten je te vergeven, vanwege alles wat we met elkaar hebben.’

5. Opoffering: gun elkaar zo nu en dan iets
Jezelf opofferen betekent niet je leven geven, of jezelf volledig wegcijferen. Elkaar zo nu en dan iets gunnen is genoeg. Mensen in duurzame relaties gunnen het hun partners soms om hun gelijk te halen, om iets te beslissen dat onverstandig is, of om een voordeel te behalen dat daardoor aan hun eigen neus voorbijgaat. Heb je de neiging om dat sterke verhaal van je man af te zwakken? Doe het niet. Geef je haar de beste stoel of neem je die automatisch zelf? Bezorg de ander een goed gevoel waar je maar kunt.

Oefening baart kunst
Het zet geen zoden aan de dijk om één keer niet in woede uit te barsten, één maal een deur open te houden, of je partner één sigaret te laten roken zonder hatelijke opmerkingen te maken. Je moet zulke dingen vaker doen, juist als er signalen zijn dat het misgaat. Probeer dan niet zozeer te letten op wat er allemaal verkeerd is, maar zet je beste beentje voor. Dat is beslist de moeite waard. De emotionele buffer die jullie zo bouwen stelt je in staat om het leven beter aan te kunnen, ook het leven samen. En wat is waardevoller dan dat?




Sluiten

INHOUDSOPGAVE
inhoud6.jpg