RADAR+ Online

Word Abonnee

tekst: Loethe Olthuis | fotografie: Linelle Deunk

20190904_RM_48_paarda_LoetheOlthuis_145_DEF_HR_1.jpg

Zo overleef je een depressie

Onderzoeksjournalist Loethe Olthuis is haar leven lang al depressief. Therapieën losten niets op. Antidepressiva wilde ze niet omdat ze bang was dat ze er duf en dik van zou worden. Sinds ze wél een ‘happy pil’ slikt, is haar leven wat lichter. Ze vertelt wat wel en niet helpt. En, de goede kant: door haar depressie is ze een actieve, creatieve, empathische doorzetter met zelfspot geworden.

3promo3nrs

Ik lag op mijn rug in het gras. Het was hoogzomer, Ik had
vakantie en de lucht was blauw. Ik was vijftien. En ik wilde alleen maar dood. Dat was mijn eerste echte kennismaking met depressie. Ja, ook voor die tijd had ik last van stemmingswisselingen, maar nooit zoals toen. Ik had ook niet kunnen bedenken dat dit het begin was van een gevecht dat de rest van mijn leven zou duren. Al zijn de laatste paar jaar wel een stuk lichter, met dank aan mijn ‘happy pil’: een antidepressivum. Een verademing, ik wilde dat ik daar veel en veel eerder mee was begonnen.
Wat ik wél heb gedaan: therapie gevolgd. Jarenlang en verschillende soorten. Heeft het geholpen? Deels. Het heeft me zeker handvatten gegeven om anders met mijn depressies om te gaan. Om de onderliggende oorzaken te begrijpen en te herkennen wat de ‘triggers’ zijn. Ik voelde me gesteund en minder eenzaam, doordat mijn
therapeute altijd achter me stond. Maar oplossen, nee. Het punt is dat een depressie voor iedereen anders is en soms ook andere oorzaken heeft. Eenzaamheid en een gevoel van isolement horen er vrijwel altijd bij. Maar je kunt je bijvoorbeeld somber, verdrietig en uitzichtloos voelen of juist boos en gefrustreerd. Soms heb je fysieke problemen: hartkloppingen, extreme vermoeidheid, hoofdpijn. Je depressie kan zijn ontstaan door een jeugdtrauma, zoals misbruik of verwaarlozing. Door ellendige ervaringen, zoals het verlies van een geliefde of zelfs van een baan. Een depressie kan erfelijk zijn. Meerdere oorzaken is ook mogelijk: bij mij waren de depressies een
combinatie van erfelijkheid met een flinke snuf jeugdtrauma.


Als een razende aan het werk

Mijn depressies kwamen en gingen, maar hielden vaak wekenlang aan. Ik voelde ze opkomen, als een zwart beest dat me besloop en zijn nagels in mijn hart zette. Als ik het voelde, ging ik als een razende aan het werk, omdat ik wist dat iets voor elkaar krijgen heel moeilijk zou worden als de depressie doorzette. Nee, geen goede strategie: vermoeidheid en stress verergeren een depressie alleen maar. Aan de andere kant heeft werken me altijd enorm geholpen. Ik houd zielsveel van mijn werk. Het is bovendien een stevige verbinding met de realiteit. Deadlines en depressie? Fijn is het niet, maar een deadline dwong me elke keer weer om toch actie te ondernemen, hoe beroerd ik me ook voelde. Als de depressie op zijn ergst was, was ik maar een dag of twee per week in staat om te werken. Ik zat maar te huilen en kon me amper bewegen. Maar die deadline móést gehaald worden. Dus kroop ik toch, vaak nog in nachtpon, achter mijn pc. Gelukkig kan ik thuis werken: elke ochtend naar kantoor had ik niet gered.


Erover praten met een selectief gezelschap

Aan iemand die het nog nooit heeft meegemaakt, kun je niet uitleggen hoe dat nou is, zo’n depressie. De meeste mensen kunnen het zich - gelukkig maar - simpelweg niet voorstellen. Ik heb me daarom ook flink geërgerd aan die tv-spotjes over depressie die een tijdlang te zien waren. Praat erover, was de boodschap. Mijn ervaring is dat je dat maar met een klein, selectief gezelschap moet doen.
Met mensen die om je geven en het ófwel herkennen en begrijpen, of het misschien niet herkennen, maar wel snappen dat je je ongelooflijk beroerd voelt. Die luisteren en een arm om je heen slaan, dat is namelijk meestal al genoeg. Dodelijk zijn alle goedbedoelde adviezen (ga eens lekker naar buiten!); alsof je die dingen niet al zelf hebt bedacht. Het allerergste zijn de mensen aan wie je het vertelt en die er later nooit meer op terugkomen, of erger: je uit de weg gaan. Alsof je lepra hebt. Of gek bent.
Als ik iets niet ben, is het gek. Mijn hersens hebben het altijd uitstekend gedaan, dank u. Hoewel ik door de depressies gevoeliger en sneller moe ben dan veel andere mensen, ben ik ook fysiek lekker actief. Ik dans, sport en rijd paard. Ik ben geen alcoholist geworden, ik rook niet, heb geen vreetbuien of een andere stiekeme verslaving. Depressies hebben me namelijk ook goede dingen gebracht. Ik (ver)oordeel minder snel. Ik heb veel meer empathie en inlevingsvermogen en kan enorm genieten. Ik ben een ongelooflijke doorzetter geworden. Depressies hebben me extra creatief gemaakt. Me zelfspot gegeven: niks grappiger dan een telefonisch diepte-interview met een professor die echt geen idee heeft dat hij praat met een vrouw in een roze ochtendjas en konijnensloffen. Depressies hebben me sterk gemaakt. Als je een depressie overleeft, kun je alles aan. Maar aan de andere kant had ik er alles voor over gehad om géén depressies te hebben. En lekker doorsnee te zijn. Dus als je dit leest en er niks in herkent: superfijn! Maar als je zelf ook onder depressies lijdt: houd moed. Ik kan je tips geven die voor mij hebben gewerkt, maar kijk bijvoorbeeld ook eens op de site van de Depressie Vereniging of praat met een arts. Echt: ook met een depressie kun je leven. En hem overleven kan zeker.



Welke therapie?
+    Psychotherapie is een vorm van gesprekstherapie: vaak kiest je therapeut uit de diverse mogelijkheden wat het beste bij jou past. Je kunt ook voor een combinatie van therapie en medicatie kiezen. Meestal worden de kosten vergoed door je ziekteverzekering, al moet je vaak een wettelijke eigen bijdrage betalen. Je moet dan wel een geregistreerde therapeut/instelling nemen die een contract heeft met je verzekeraar.
+    Cognitieve gedragstherapie (CGT) is bewezen de meest succesvolle therapievorm. Bij cognitieve gedragstherapie staat je gedachtewereld centraal. Soms kun je onbewust depressief worden van je eigen manier van denken, bijvoorbeeld als je almaar denkt dat de depressie jouw eigen schuld is. Cognitieve gedragstherapie kan je helpen om dit soort gedachten te herkennen en op te lossen.
+    Schematherapie, verwant aan de cognitieve gedrags-
therapie, is er specifiek op gericht om negatieve patronen in je gedachten en leven te herkennen en te doorbreken.
+    Interpersoonlijke therapie richt zich vooral op (het herstel van) de relaties tussen jou en andere mensen.
+    Inzichtgevende therapie doet precies wat het zegt: je meer inzicht geven in de oorsprong van je depressieve gevoelens.
+    EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) is een ogenschijnlijk simpele techniek die je helpt om trauma’s en nare ervaringen te verwerken. Er zijn tegenwoordig ook diverse variaties op EMDR.

Welk antidepressivum?
+    Antidepressiva beïnvloeden ‘neurotransmitters’, stoffen in de hersenen die negatieve of juist positieve gevoelens bepalen, zoals serotonine en noradrenaline. Bij depressie is de werking van die neurotransmitters ontregeld. Antidepressiva helpen de neurotransmitters weer om hun werk goed te doen door de opname te reguleren. In feite herstellen zij dus een natuurlijke balans. Er zijn diverse soorten antidepressiva, die allemaal een net andere werking hebben.
+    Bekende antidepressiva zijn fluoxetine (zoals Prozac) en paroxetine (bijvoorbeeld Seroxat). Zogeheten TCA’s (tricyclische antidepressiva)  zoals doxepine werken vaak beter bij zwaardere depressies, en MAO-remmers (mono-amino-oxidase-remmers) en ‘overige’ antidepressiva beïnvloeden de neurotransmitters weer op een iets andere manier. Lithium is strikt gezien geen antidepressivum, maar vlakt bijvoorbeeld grote stemmingswisselingen af. Het wordt ook wel gebruikt in combinatie met andere antidepressiva. Bijwerkingen zijn verschillend per persoon en per middel: geef het dus niet op wanneer middel één niet werkt of als je er suf of dik van wordt. Er is zoveel keus dat er altijd wel een medicatie is die bij jou past.
+    Vervelend is dat het vaak een aantal weken duurt voordat het middel werkt en je het ook niet in één keer kunt afbouwen. Daarom kan de zoektocht naar ‘jouw’ antidepressivum wel even duren. Geef de moed niet op!




Sluiten

INHOUDSOPGAVE