RADAR+ Online

Word Abonnee

teks: José Rozenbroek

JamesWallman_Dec2018_Credit_MuratS_aka_Compressed_1.jpg

Hemelbestormers: James Wallman

‘Kom van die bank af en ga iets doen’, zegt schrijver James Wallman. Als je iets onderneemt, het idee krijgt ergens bij te horen, dingen meemaakt waarover je verhalen kunt vertellen, maak je verbinding met anderen. En dat is het allerbelangrijkste in het leven.

James Wallman (39) is een Britse schrijver, journalist en trendwatcher. Hij schrijft voor The New York Times en The Financial Times. In 2016 verscheen zijn boek over ‘stuffocation’: Ontspullen, meer leven met minder.  Het werd een wereldwijd succes. Afgelopen zomer verscheen zijn tweede boek, Tijd, en hoe die te besteden. De 7 regels voor rijke gelukkige dagen, over tijd als ons kostbaarste bezit.

4bestelnu

 

Na een lezing vertelde een man aan schrijver James Wallman dat hij zijn zoon had willen meenemen op safari om nijlpaarden te spotten. Zijn zoon had geantwoord: ‘Dank je pa, maar ik blijf liever thuis en bekijk wel op internet hoe nijlpaarden eruitzien. Wel zo makkelijk.’ Op dat moment besloot Wallman te onderzoeken wie er gelijk had: de vader of de zoon. En wist hij ook wat het thema van zijn volgende boek moest zijn. ‘Intuïtief wist ik dat samen op avontuur gaan, met het risico dat je de hele vakantie geen nijlpaard tegenkomt, een zinvollere ervaring zou opleveren dan thuisblijven.’
James Wallman (39) is schrijver, journalist en trendwatcher. Afgelopen zomer verscheen zijn tweede boek, Tijd, en hoe die te besteden. De 7 regels voor rijke gelukkige dagen. Dat boek gaat niet over tijdmanagement, zoals je misschien zou verwachten, niet over hoe we onze tijd zo efficiënt mogelijk moeten besteden. Nee, het boek gaat over tijd als ons kostbaarste bezit.
En toch laten we het als zand door onze vingers glijden, zegt Wallman, we verspillen het aan zinloze activiteiten die ons uiteindelijk geen goed gevoel bezorgen.


Geen spullen maar ervaringen

Wallman draagt tijdens het interview een skinny spijkerbroek en een vaalgrijs T-shirt. Naast zijn blote voeten liggen een paar teenslippers. Hij vertelt dat dit boek eigenlijk als vanzelf voortvloeide uit zijn eerste boek, Ontspullen uit 2016, dat wereldwijd een hit werd. We leven in een kapitalistische maatschappij, schreef hij in Ontspullen, met als dwingend dictaat: werk hard, verdien geld zodat je spullen kunt kopen, dan word je gelukkig. Wallman pleitte in dat boek voor een maatschappij die niet zozeer gericht is op het vergaren van spullen, maar op het bijeensprokkelen van ervaringen. Ervaringen, zo blijkt uit talloos veel wetenschappelijk onderzoek, verschaffen ons uiteindelijk veel meer geluk en voldoening dan materiële goederen. En dan het liefst ervaringen die je deelt met anderen. Want geliefden, kinderen, familie en vrienden geven pas écht zin aan je leven. In zijn nieuwe boek beschrijft hij zeven regels voor rijke en gelukkige dagen.
Hij maakt daarbij de vergelijking met eten. Af en toe een hamburger of een patatje-met is heerlijk, maar hoe vies en vadsig voelen we ons als we elke dag alléén maar fastfood zouden eten. Toch gaan we vaak wel zo achteloos om met onze vrije tijd. Hoe vaak hang je ’s avonds niet op de bank voor de tv? Hoeveel uur per dag breng je door met je telefoon, scrollend door Facebook of Instagram?
Wallman roept je op aandachtiger met je tijd om te gaan. Succes en geluk kan hij je niet garanderen: ‘Sterker: als je één ding zeker weet in het leven, dan is het dat er ook dingen zullen mislukken. Soms zit het leven behoorlijk tegen. Maar moet je je door die angst voor mislukking laten tegenhouden en daarom sommige dingen niet doen? Het leven niet leven? Altijd maar risico’s mijden? Die geen-garantie-op-geluk blijkt voor veel mensen een reden om veilige wegen te bewandelen. Daarom gaan we naar vakantiebestemmingen waar we al eerder zijn geweest, brengen we tijd door met oude vrienden, bestellen we altijd dezelfde gerechten in dezelfde restaurants. Dan weet je waar je aan toe bent. Dat is safe.’ Maar safe is ook saai, vindt hij.


Nooit meer lummelen?

Ik vertel hem dat zijn boek me inspireert, maar ook zenuwachtig maakt - mag ik nou nooit meer zo maar wat lummelen - dat schijnt toch goed te zijn voor een mens? Of zomaar een weekend met kranten op de bank doorbrengen en eten met oude vrienden?
Nooit meer naar mijn vertrouwde Italiaanse vakantiehuisje waar ik al jaren kom?
Wallman: ‘Ik zeg niet dat je geen vreugde kunt putten uit alledaagse of terugkerende gebeurtenissen. Of dat je altijd maar grootse avonturen moet beleven. Ik zeg wél: doe regelmatig iets wat je niet eerder hebt gedaan. Dus zeg ik tegen iedereen: kom vaker van die bank af, leg die telefoon weg. Loop de straat op, maak een wandeling, voer een gesprek met een vreemdeling. Je zult zien: je leven wordt er waardevoller door.’


Spiekbriefje voor een uitdagend leven

James Wallman is dol op checklists zoals die ook in de cockpit of operatiekamer worden gebruikt. Hij heeft er een ontwikkeld voor een uitdagend leven. Hij zegt: ‘Met al die keuzemogelijkheden van tegenwoordig is het leven een vliegtuig geworden dat te ingewikkeld is om door één persoon bestuurd te kunnen worden. We hebben allemaal een checklist nodig, ofwel een spiekbriefje.’
De checklist die Wallman heeft ontworpen noemt hij STORIES. De zeven letters van dat woord staan voor zeven regels die je helpen je tijd zo zinvol mogelijk te besteden. Je moet het niet zien als een keurslijf, maar als een hulpmiddel, zegt hij. ‘Je hoeft ze echt niet alle zeven elk weekend af te vinken. Maar door één of twee vinkjes per keer te zetten, kun je je leven meer inhoud geven.’


De S staat voor Story

Verhaal dus, of, vrij vertaald: ervaring. De ervaringen die we opdoen in het leven bepalen grotendeels onze identiteit, wie wij zijn, ‘the story of our life’.  Een verhaal kan een goed of een slecht einde hebben. Psychologen hebben
ontdekt dat mensen die hun leven vertellen aan de hand van verhalen met een slechte afloop, vaker depressief zijn. Mensen die verhalen vertellen met een goede afloop zijn daarentegen vaker gelukkig. Wallman zegt: ‘Vertel over de beproevingen en tegenslagen. Maar geef je verhalen ook een positieve draai, benoem de mazzel, de vrienden die je onderweg hebt gemaakt.’ Een voorbeeld: dit weekend ben je met je man op Schiermonnikoog geweest. Vertel over de bootreis die woest was omdat het stormde. Vertel over het leuke hotel waar jullie onthaald werden met warme chocolademelk. Vertel over de vreselijke ruzie die jullie kregen tijdens die wandeling, terwijl de regen in je gezicht sloeg. Maar herinner je ook hoe jullie het later hebben bijgelegd met een heerlijke vrijpartij.’


De T staat voor Transformatie

Vraag je af: is er iets in je leven wat je graag wilt veranderen? Dat kan iets zijn waardoor je leven overhoop wordt gegooid, bijvoorbeeld als je wil scheiden. Het kan ook iets kleins zijn. Wie weet wil je die blauwe muur rood verven, wil je minder vlees eten, heb je een vriendin die je alleen maar energie kost en wil je van haar af. Wallman: ‘Bewandel je ploeterend een weg die je misschien niet doodvervelend vindt, maar die je ook niet het gevoel geeft dat je ten volle leeft? Als ik terugkijk op de afgelopen tien jaar heeft wanhoop over mijn leven ertoe geleid dat ik een baan opzegde, een boek heb geschreven, aan pilates ben gaan doen, en Twitter en e-mail van mijn telefoon heb gegooid.’


De O staat voor Offline & Outside (buiten)

Uit vele onderzoeken blijkt dat we het minst gelukkig zijn als we ziek op bed liggen. We zijn het gelukkigst als we buiten in de natuur zijn. We horen ’t liefst natuurlijke geluiden - het ruisen van de golven, de wind in de bomen, het fluiten van de vogels - en vinden het zalig om de geur van gemaaid gras op te snuiven, de zilte zeelucht, een kruidig herfstbos. Dus: naar buiten, zoveel mogelijk. En zet die telefoon dan uit!


De R staat voor Relaties

We gedijen bij relaties met anderen: geliefden, kinderen, familie, vrienden, buren. Onderzoek heeft aangetoond dat eenzaamheid dodelijk kan zijn, letterlijk, omdat je meer stresshormonen aanmaakt, je bloeddruk stijgt, er meer vet in je aderen worden afgezet, je meer kans hebt op een hartaanval, diabetes, depressie, dementie. Hoe los je eenzaamheid op? Wallman zegt: denk weer aan die verhalen, aan ervaringen verzamelen. Ga iets dóén: sluit je aan bij een hardloopclub, ga op yogales, neem een hond. Daardoor zie je andere mensen, krijg je het idee dat je ergens bij hoort, maak je dingen mee waarover je verhalen kunt vertellen. En daardoor maak je verbinding met anderen: het állerbelangrijkst voor ons.


De I staat voor Intensiteit

We denken dat we het meest tevreden zijn als we onze takenlijst hebben afgewerkt, het werk is gedaan, we op de bank liggen uit te puffen. Maar in de jaren zeventig van de vorige eeuw kwamen  Amerikaanse psychologen erachter dat mensen het gelukkigst zijn als ze dingen doen met een grote overgave en intensiteit, wanneer ze écht gefocust waren. Kortom: het gaat er niet om wát je doet, maar hóé je het doet. Of je nu aan het quilten of aan het handballen bent, zolang je het doet met ‘psychische energie’, kom je in een ontspannen, gelukkige psychische staat: de zogenaamde ‘flow’. De beste activiteiten om in die flow te raken zijn niet te makkelijk, niet te moeilijk, maar precies goed; je moet het idee hebben dat je nog controle kunt uitoefenen. Je komt het makkelijkst in een flow als je wordt uitgedaagd, maar niet ontmoedigd.


De E staat voor Extraordinary (buitengewoon)

Het grootste deel van je leven is waarschijnlijk doodgewoon, misschien zelfs op het saaie af. Al die dagen die op elkaar lijken, zul je vergeten. Wat mensen zich wél herinneren zijn de piekervaringen - zowel de positieve als de negatieve.
Waarschijnlijk kun je al die zomers die je in hetzelfde pension in Oostenrijk doorbracht niet meer van elkaar onderscheiden, maar herinner je je nog precies die vakantie in de Dordogne toen het noodweer was en de tent instortte. Piekervaringen zijn niet altijd leuk, maar ze geven wel kleur en intensiteit aan je leven. En je kunt er weer een verhaal van maken! Wallman adviseert je als je weer naar die oude vertrouwde camping gaat, op z’n minst één nieuwe ervaring te plannen, één nieuw piekmoment te creëren. Doe ook nog iets bijzonders aan het einde van je vakantie, bijvoorbeeld
lunchen in dat bijzondere restaurantje boven op de berg met
 uitzicht op zee, want ook dat zul je je blijven herinneren.


De S staat voor Status en betekenis

Mensen die laag op de sociale ladder staan, die laag zijn opgeleid en geen of ongeschoold werk hebben, leven korter en zijn tijdens hun leven ongezonder. Over het algemeen geldt: hoe hoger je opleiding, hoe hoger het inkomen, hoe gezonder en fitter, hoe meer macht en controle over je leven, en hoe groter je status.
Status kan leeg en kil zijn als het op het succes
en prestige doelt die alleen op jezelf zijn gericht.
Status maak je betekenisvol, zegt Wallman, als je er gul van uitdeelt. Dat kun je doen door een deel van je kostbare tijd aan anderen te geven. Daar doe je jezelf trouwens een groot plezier mee. Uit onderzoek blijkt dat geven je een beter gevoel geeft dan krijgen. Word lid van de actiegroep die zorgt voor meer groen in de buurt, help je buurvrouw met het schrijven van die lastige brief.
Het kost niets en levert véél op: het gevoel dat je
zin aan het leven geeft. En dat is precies wat Wallman wil met zijn boek en zijn checklist: je inspireren om van je leven een meesterwerk
te maken.

James Wallman,Tijd, en hoe die te besteden, de 7 regels voor rijke gelukkige dagen, Kosmos Uitgevers, € 20. Dit artikel stond in een licht gewijzigde vorm ook in Libelle.




Sluiten

INHOUDSOPGAVE