RADAR+ Online

Word Abonnee

Tekst: Caspar Janssen

vogels.png

Lentesignalen

Je fietst langs gele bermen met speenkruid en kornoelje in de frisse voorjaarszon en ineens vult de lucht zich met honderden kraanvogels. Ook de tjiftjaf en de zwartkop zijn terug uit het zuiden en de hazelaar bloeit. Maar er is nog meer te beleven nu de lente in het land is.

De lente begint met trompetgeschal. Wie het grote ontluiken op de voet wil volgen moet zeker begin maart naar het oosten van het land. Om kraanvogels te zien. Deze imposante vogels komen uit het zuiden en trekken naar hun broedgebieden in het noorden en oosten van Europa. En het oosten van Nederland ligt op hun route. Ze vliegen in groepen, in prachtige lange slierten, met honderden tegelijk soms, in totaal zijn het er tienduizenden, herkenbaar aan hun langgerekte vorm en aan het triomfantelijke getrompetter. Een mooier beginsignaal van de lente bestaat niet.

 

weidevogels

Maart kleurt geel
Maar de lente kondigt zich al eerder aan. Het mag dan nog guur en koud zijn, de eerste bomen en planten komen eind februari al in blad of bloem. De els en de hazelaar, om te beginnen. De krokussen en de sneeuwklokjes bloeien natuurlijk al eerder. Maar echte lentesignalen zijn het bloeien van de eerste gele kornoelje, van het klein hoefblad en van het speenkruid. Let vooral op slootkanten, wegbermen en natte bosranden, daar gaat het vanaf begin maart geel kleuren.


Klaarover voor de pad

Als niet veel later ook het maarts viooltje, de bosanemoon, de dotterbloem, de pinksterbloem, de hondsdraf en de sleedoorn in bloei staan, dan weet je: het feest is begonnen. Prachtig beeld in april: een veld met pinksterbloemen, die witroze gloed over drassig grasland, nog in een fris voorjaarszonnetje. Nog meer vroege lentesignalen: de paddentrek begint vaak al begin maart. Als je dat echt goed wilt zien, meld je dan aan als vrijwilliger om tientallen, soms honderden padden op een avond veilig te laten oversteken over provinciale wegen.

Vlinders en mieren
Vorig jaar, op 15 maart om precies te zijn, zag ik mijn eerste vlinders van het jaar. Dat kun je voorspellen: op de eerste zonnige dag van maart, als de temperatuur de vijftien graden haalt, dan komen ze gegarandeerd tevoorschijn: de citroenvlinder en de kleine vos, de eerste vliegers onder de vlinders. Een bosmierenhoop zag ik ook, de mieren kwamen voor het eerst boven de grond, heel sloom nog. Spechten – je hoort ze volop in het bos – hadden er al flinke happen uit genomen.

En dan de vogels
De eerste tjiftjaf, met zijn onmiskenbare roep (‘tjiftjaf, tjiftjaf’), is sinds jaar en dag de lentebode bij uitstek. Vorig jaar noteerde ik mijn eerste tjiftjaf op 12 maart. Twee weken later volgt de fitis, dan komt de zwartkop. Niet te vergeten: de boerenzwaluw. Ze worden wel de voorjaarsvierling genoemd: de tjiftjaf, de fitis, de zwartkop en de boerenzwaluw. Tegen het einde van maart zijn deze vier veel voorkomende broedvogels allemaal terug uit hun zuidelijke overwinteringsgebieden en is het volgens vogelkenners pas echt volop lente. De grote vogeltrek begint pas in de tweede helft van april. Het hoogtepunt van de lente ligt normaal gesproken eind april, begin mei. Ergens in de eerste twee weken van mei ligt doorgaans het moment dat het hoogste aantal vogelsoorten van het jaar in het land is. 


Rammelende hazen
En zo heeft iedere biotoop zijn eigen vroege lentesignaal. De eerste volwaardige, afgemaakte vinkenslag, vaak al begin maart overal te horen, in de binnentuin in de stad. Dat betekent: deze mannetjesvink is klaar voor de strijd. Dan de roodborsttapuit, bovenin een struikje op de hei, half maart. Ook altijd vroeg terug uit het zuiden. In de weidevogelgebieden is het rond half maart een drukte van belang: kieviten, grutto’s, tureluurs, scholeksters, wulpen, ze zijn dan allemaal terug. Dan de eerste lammetjes in de wei. En vanaf half maart overal in het lentetheater: rammelende hazen; mannetjeshazen die vechten om de vrouwtjes en elkaar achtervolgen in het veld. +

 

 

tip

 

 

 




Deze website maakt gebruik van Cookies. Waarom? Klik HIER voor meer informatie.